Van slechte smaak kan je Michelle en Barack Obama niet verdenken. Elke zoveel tijd publiceert Barack zijn lijst van voorkeurboeken en voorkeurmuziek, en hij is verrassend up to date, ook qua muziek. Ik vind er telkens weer inspiratie. Maar ze kijken ook achterom. Wie zijn geschiedenis niet kent, begrijpt het heden niet, en maakt dezelfde fouten als in het verleden, en vergeet het goeie waardoor je je kan inspireren. Aretha Franklin, het rolmodel van de Obama’s, gaf één van haar laatste optredens in het Witte Huis.
Op het filmpje zie je dat niet alleen songschrijver Carole King ontroerd was. Ik ken weinigen die – het leven van Franklin kennende – geen respect hebben voor haar rebellie en attitude, èn voor de beminnelijke tante die ze aan het einde geworden was na het lange vechten met vooroordelen, racisme, de fles en foute mannen. De signature song van Aretha Franklin is Respect. De song is het anthem en het symbool voor haar activisme voor vrouwenrechten en zwarte burgerrechten.
In het rijtje big black performers komt zij chronologisch na Billie Holiday en Dionne Warwick, en zowat tegelijk met Nina Simone en Diana Ross. Aretha’s stem is scherp als een scheermes, en heel soms vind ik het te schreeuwerig. Te genieten – absoluut, maar met mate. Franklin is meer bekend om haar uitvoeringen van andermans songs dan om zelfgeschreven songs, alhoewel ze zelf ook best een goede songwriter was. Zoals ze songs naar haar hand zetten, vergat je volledig het origineel.
De eretitel queen of soul is natuurlijk terecht, maar zelf hoor ik vooral in haar tragere songs veel meer een queen of gospel aan het werk. Haar versie van Bridge over Troubled Water is in mijn oren zwarte religieuze muziek. Zwarte zangeressen van formaat schrijven zich in in de traditie van het zingen in kerkkoren. Dat is zelfs nog tot op vandaag het geval.
Uit nieuwsgierigheid en voor deze ode ben ik gaan opzoeken wat andere bekende zangers en zangeressen vinden. Dan moet ik zelf niets verzinnen:
Freddie Mercury zegt dat hij ‘wanted to be Aretha Franklin’ ‘and that her work inspired his gospel-flavored songs’.
Beyoncé zegt over haar eigen muziek: ‘the soulfulness comes from the gospel. It comes from Aretha’.
Mary J. Blige : ‘Aretha is a gift from God.’
Mariah Carey : ‘my inspiration, my mentor and my friend’
Janelle Monae : ‘the blueprint’
Adèle was de laatste 21ste eeuwse artiest die de eer had vertolkt te worden door Aretha Franklin, met haar beste song Rolling in the Deep.
Op haar laatste album vertolkte ze de grootste diva’s zoals Adèle, Destiny’s Child en Gloria Gaynor. Tussen mainstream en alternatief maakte ze geen onderscheid. Je hebt great songs en dan heb je alle andere.
Enkele cijfertjes nog: Aretha Franklin overbrugt met haar carrière 5 decennia. Ze is de eerste vrouw in de r’n’r hall of fame. Ze haalde 44 nominaties en 18 Grammy’s. En ze verkocht 75 miljoen platen. Haar songs zijn te vinden op 45 albums, waaronder natuurlijk veel registered live albums en greatest hits.
Witte mensen vinden het moeilijk te begrijpen wat een song als Amazing Grace teweeg brengt bij zwarte muzikanten. Als je het tien minuten volhoudt, dan zie je hier hoe een gospel koor helemaal extatisch wordt van de Aretha Franklin versie.
Eric Kenis
