Stel je even voor: je wordt ziek, je krijgt een ongeluk of je geheugen laat je vaker in de steek. Wie betaalt dan je facturen? Wie mag contact opnemen met de bank? En wat als iemand beslist dat een woonzorgcentrum beter is voor jou — maar jij dat helemaal niet wil?
In Vlaanderen hebben al tienduizenden mensen daar een antwoord op gevonden. Ze leggen hun wensen vooraf vast in een zorgvolmacht. Het is geen somber papierwerk, maar een slimme manier om zelf te bepalen wie jouw belangen verdedigt en hoe je toekomst eruitziet, ook als je het zelf even niet meer kan.
En er is nog een extra dimensie: een zorgvolmacht is niet enkel iets wat je voor jezelf regelt. Als boomager maak je dit vaak ook bespreekbaar bij je ouders of oudere familieleden. Het geeft hen gemoedsrust en jou de zekerheid dat je hun wensen kan respecteren.
Wat is een zorgvolmacht precies?
Een zorgvolmacht is een officieel document waarin je iemand aanduidt om namens jou beslissingen te nemen wanneer dat niet meer lukt. Dat kan heel praktisch zijn: je partner die de rekeningen betaalt, een kind dat je pensioen opvolgt, of een vriend die je administratie regelt. Maar het kan ook persoonlijker.
Stel dat je zoon je al helpt met je bank-app omdat je de kleine lettertjes niet meer zo goed ziet. Met een zorgvolmacht kan je dat gewoon officieel maken: hij krijgt de bevoegdheid om dit ook later in jouw naam te doen. Of misschien heb je een dochter die je altijd begeleidt bij doktersbezoeken. Dan kan je vastleggen dat zij medische informatie mag ontvangen, zodat er nooit discussie ontstaat in de familie.
En evengoed kan jij als boomager dit gesprek openen met je ouders. Misschien merk je dat je vader moeite heeft om betalingen online te doen of dat je moeder zich zorgen maakt over later. Samen naar de notaris stappen om dit vast te leggen, kan voor iedereen een opluchting zijn.
“Veel mensen willen vooraf inspraak over hun toekomst,” zegt notaris Helena Verwimp (notaris.be). “Sommigen willen absoluut niet naar een woonzorgcentrum, of hebben een duidelijke voorkeur. Zulke wensen kan je perfect opnemen in een zorgvolmacht. Ook zaken zoals wie medische informatie mag ontvangen of wie bepaalde administratieve formaliteiten voor jou mag regelen, kan je erin vastleggen.”
Wilsbekwaam of wilsonbekwaam?
Belangrijk om te weten: een zorgvolmacht kan je enkel opstellen zolang je wilsbekwaam bent — zolang je goed begrijpt wat je beslist. Zodra je dat inzicht verliest, ben je wilsonbekwaam.
“Er bestaat geen strikte wettelijke definitie,” legt Verwimp uit. “Als notaris moeten wij nagaan of een cliënt voldoende inzicht heeft in wat hij of zij beslist. Bij twijfel vragen we medische attesten. Het is de feitelijke situatie die telt: sommige mensen hebben een diagnose van beginnende dementie, maar zijn nog wel in staat hun zaken te regelen. Dat is vaak een alarmsignaal om niet te wachten met actie ondernemen.”
Misschien herken je dit bij vrienden: iemand die nog prima zijn tuin onderhoudt, maar vergeet dat de elektriciteitsrekening betaald moet worden. Of een buurvrouw die nog goed kan vertellen over vroeger, maar moeite heeft met ingewikkelde papieren. Dat zijn vaak de momenten waarop een zorgvolmacht het verschil kan maken.
En misschien herken je het ook dichter bij huis: een ouder die nog erg zelfstandig is, maar af en toe iets vergeet. Door nu samen een zorgvolmacht te regelen, vermijd je dat later de vrederechter of een vreemde bewindvoerder tussenkomt.
Kortom: wachten tot later is gevaarlijk. Te vroeg bestaat niet, te laat wel.
bron: notaris.be
Waarom nu regelen?
Veel mensen schuiven dit onderwerp van zich af. Maar een zorgvolmacht werkt net omdat je ze op voorhand opstelt. Je bepaalt zelf vanaf wanneer ze ingaat: misschien wil je nu al dat iemand mee betalingen opvolgt, of misschien pas wanneer een arts bevestigt dat je hulp nodig hebt.
“Het grote voordeel,” zegt Verwimp, “is dat de zorgvolmacht geldig blijft, ook als je later wilsonbekwaam wordt. Dat is een belangrijk verschil met een gewone volmacht.”
Het kan ook een geruststelling zijn voor je omgeving. Je kinderen hoeven zich niet af te vragen wie “het papierwerk” zal doen of wie beslissingen mag nemen. Het staat zwart op wit. Denk aan dat ene familielid dat bij een erfenis ruzie kreeg met zijn broer, omdat niets op voorhand geregeld was. Met een zorgvolmacht bespaar je je geliefden zulke discussies.
Voor boomagers speelt hier een dubbele rol: je kan niet alleen voor jezelf de rust creëren, maar ook je ouders of schoonouders begeleiden. Soms durven zij het gesprek niet zelf te openen, maar kan jij de brug slaan.
Vertrouwen en communicatie
Een zorgvolmacht werkt alleen als je die in handen geeft van iemand in wie je honderd procent vertrouwen hebt. “Vertrouwen is hét sleutelwoord,” benadrukt Verwimp. Je kan zelfs een vertrouwenspersoon aanduiden die toezicht houdt.
Maar vertrouwen alleen is niet genoeg. Praten helpt. Betrek je partner of kinderen bij je plannen. “De aangeduide personen dragen een grote verantwoordelijkheid,” zegt Verwimp. “Als kinderen worden aangeduid, betrek dan best alle kinderen in het proces. Maak de afspraken ook praktisch haalbaar: een zorgvolmacht moet beschermen, maar tegelijk werkbaar blijven.”
Misschien herken je dit: in veel gezinnen regelt één partner alle facturen en bankzaken. De ander weet amper hoe het internetbankieren werkt. Stel dat de “bankier van het gezin” plots ziek wordt: dan is het een enorme opluchting dat er op voorhand duidelijke afspraken zijn.
En ook hier kan je als boomager het verschil maken. Door met je ouders het gesprek te voeren, vermijd je dat broers en zussen later ruzie maken omdat er geen afspraken zijn.
Vlaanderen koploper
Dat Vlamingen vooruitdenken, blijkt uit cijfers van Fednot. In de eerste helft van 2025 werden in ons land 66.398 zorgvolmachten afgesloten. Vlaanderen was goed voor bijna negentig procent van dat totaal.
“Wie in Vlaanderen een notariskantoor binnenstapt, vraagt er vaak spontaan naar,” vertelt Verwimp. “Ze hebben er iets over gelezen in de media of ze kennen iemand die al een zorgvolmacht heeft. Je merkt ook dat steeds meer mensen vooraf willen vastleggen hoe ze hun toekomst zien op het vlak van geldzaken, maar ook qua zorgplanning.”
Vooral zeventigers nemen het voortouw, maar ook zestigers zijn sterk in opmars. En geloof het of niet: de jongste Belg met een zorgvolmacht is amper 18, de oudste 105. Misschien lijkt dat jong overdreven, maar stel dat je een wereldreis maakt of een risicovol beroep uitoefent: ook dan kan het handig zijn dat iemand tijdelijk je belangen kan verdedigen.
Als boomager herken je vast beide kanten: je wil zelf de touwtjes in handen houden, maar je wil misschien ook dat je ouders of schoonouders dit voor zichzelf regelen.
Wat als je niets regelt?
Als je geen zorgvolmacht hebt, komt de vrederechter in beeld. Die stelt dan een bewindvoerder aan die je vermogen beheert of persoonlijke beslissingen neemt. Soms kiest de rechter een naaste, soms een derde. Maar het is altijd de rechter die beslist, niet jij.
Verwimp benadrukt dat je wél invloed kan hebben: “Wie daar zelf invloed op wil hebben, kan via de notaris een ‘verklaring van voorkeur’ laten opstellen. Daarmee kan je aangeven wie jij verkiest als bewindvoerder. De rechter moet die keuze respecteren, tenzij dit jouw belangen schaadt.”
Iedereen kent wel een verhaal van iemand die “er niet meer toe deed” toen de rechter tussenkwam. Een zorgvolmacht zorgt ervoor dat jouw stem blijft klinken, ook als je die zelf niet meer kan laten horen.
En denk eraan: dit geldt niet alleen voor jou, maar ook voor de mensen om je heen. Door hen te wijzen op de zorgvolmacht, kan jij als boomager ook hun stem helpen veiligstellen.
Hoeveel kost dat?
Voor een zorgvolmacht betaal je sinds 1 januari 2024 een vast ereloon van 211 euro. Stel je met twee een volmacht op, dan is dat 319 euro. Daarbovenop komen nog enkele registratierechten en administratieve kosten. Alles samen is het geen enorme investering, zeker niet als je bedenkt hoeveel rust en duidelijkheid het geeft.
Denk eraan hoeveel mensen bereid zijn om een dure verzekering te betalen “voor het geval dat”. Een zorgvolmacht is eigenlijk ook een verzekering — maar eentje die veel concreter en persoonlijker is.
De kern voor jou als boomager
Een zorgvolmacht is geen somber document dat in een lade verdwijnt. Het is een instrument waarmee jij vandaag al zegt: zo zie ik mijn toekomst, en zo wil ik dat mijn omgeving me steunt. Het geeft jou zekerheid en je naasten duidelijkheid.
Of zoals Verwimp het samenvat: “Een zorgvolmacht beschermt, maar ze moet tegelijk werkbaar blijven. De notaris is door zijn ervaring met het vermijden van familiale conflicten, de perfecte persoon om je hierin te begeleiden.”
Zie het dus niet als een teken dat je ouder wordt, maar als een teken dat je vooruitdenkt. Net zoals je ooit een testament maakte, een reisverzekering afsloot of een rookmelder ophing. Het geeft rust — voor jou, én voor de mensen die je graag ziet.
En vergeet niet: een zorgvolmacht bespreek je niet alleen voor jezelf. Als boomager kan je ook je ouders of een goede vriend helpen om hun toekomst te beveiligen. Het is een cadeau van gemoedsrust, in twee richtingen.
Wil je meer weten of nadenken over je eigen zorgvolmacht? Kijk dan eens op notaris.be of maak een afspraak bij je notaris. Het kan zomaar een van de meest bevrijdende beslissingen zijn die je vandaag neemt.
Notaris.be helpt mensen met betrouwbare en toegankelijke informatie en advies bij de belangrijkste momenten in hun leven, zodat ze zeker en goed geïnformeerd beslissingen kunnen nemen.
