Vandaag is zo’n typische dag met veel breaking news. Gisteren ook trouwens. Morgen vermoedelijk opnieuw. En overmorgen zal iemand een grafiek tonen die bewijst dat het altijd al zo geweest is, wat natuurlijk een leugen is, maar wel een geruststellende.
We scrollen, we slikken, we knikken.
We zuchten. We vergeten. We herbeginnen.
Het nieuws wil snelheid. Het wil hapklare brokken. Het wil de wereld serveren als een bijna rotte banaan: zacht en net nog verteerbaar als je je neus dichtknijpt en niet te veel vragen stelt. Want vragen vertragen. En vertraging, dat is het einde van de aandachtsspanne. Dus duwen we door. Altijd maar door. Tot zelfs de banaan niet meer bestaat en we enkel nog de schil analyseren.
En dan, plots, verschijnt daar – waarom ook niet – de grote teen van Donald Trump.
Niet als metafoor. Nee, gewoon letterlijk. Close-up. Amazing. Analyse dringt zich op. Voer voor een panelgesprek. Wat betekent die teen voor de geopolitieke verhoudingen? Wat zegt de stand van dit forse exemplaar (‘I have the greatest!’ roept Donald trots) over de staat van de democratie? Een expert legt uit dat de hoek van de inplanting van de teennagel in het weelderige vlees van de eigenaar mogelijk wijst op een verschuiving in het electoraat. Een andere expert knikt ernstig en spreekt over “een historisch moment voor tenen in de politiek”. Er verschijnt zelfs een interactieve kaart waarop je de teen kunt vergelijken met andere tenen uit de geschiedenis. Napoleon. Churchill. Een vergeten burgemeester uit Aalst.
We kijken. We blijven kijken.
We willen niet begrijpen, we willen meemaken.
We willen erbij zijn wanneer niets gebeurt.
En ergens, ver weg van de camera’s, fietst Bernard Thévenet opnieuw een berg op. Geen idee waarom hij daar is, de man die wij Belgen collectief haten omdat hij de twee Rondes van Frankrijk gewonnen heeft die Eddy Merckx verloor. Misschien is het gewoon een herinnering die zich vergist heeft in tijd en plaats. Misschien is hij het symbool van een wereld waarin inspanning nog ergens toe leidde, waarin zweet niet onmiddellijk werd vertaald naar clicks maar naar stilte, naar adem, naar een uitzicht dat je moest verdienen. Hij trapt. Hij zucht. Hij bestaat. Dat alleen al is nieuwswaardig, maar niemand brengt het. Behalve misschien een verdwaalde journalist die zijn deadline gemist heeft en nu maar naar boven kijkt.
Ondertussen schuift een presentator met perfect haar een grafiek in beeld die bewijst dat de verontwaardiging bij 50-plussers over het dagelijks leven deze week met 12% is gestegen. Niemand weet precies hoe je verontwaardiging meet, maar het ziet er overtuigend uit. Kleurtjes helpen altijd. Vooral rood. Rood is belangrijk. Rood zegt: dit is ernstig. Dit is belangrijk. Dit moet u voelen.
Ik moet plots denken aan een verroeste paperclip.
Ja, een paperclip. En dus verroest. Ros uitgeslagen. Hij ligt op een bureau in een redactielokaal waar iemand beslist wat wij belangrijk moeten vinden. De paperclip zegt niets. Maar hij houdt alles bij elkaar. Of toch de illusie ervan. Soms denk ik dat die paperclip meer begrijpt van de wereld dan alle commentatoren samen.
En dan is er – ik weet het, ik ga uit de bocht – het existentialisme.
Natuurlijk is er het existentialisme. Dat duikt altijd op wanneer alles te veel wordt en niets nog ergens op lijkt. Sartre zou vandaag waarschijnlijk een podcast hebben. Camus een nieuwsbrief. Kierkegaard een burn-out. Ze zouden praten over absurditeit, over betekenis, over de mens die veroordeeld is tot vrijheid en ondertussen zijn meldingen checkt om te zien of iemand zijn laatste post geliket heeft.
Want wat is nieuws anders dan een poging om chaos betekenis te geven? Om willekeur te kneden tot een verhaal dat we kunnen verdragen? We lezen, we kijken, we luisteren, en ergens diep vanbinnen fluistert een stem: “Is dit het dan? Is dit wat ertoe doet?” En meestal drukken we die stem weg met nog een pushmelding, nog een update, nog een expert die zegt dat we alert moeten blijven.
Kort.
Sneller.
Nog.
We leven in een tijd waarin elk feit een mening wordt voordat ze kan ademen. Waar elke gebeurtenis meteen een kader krijgt, een kleur, een richting. Links. Rechts. Goed. Fout. Alsof de wereld een invulformulier is en wij de vakjes moeten kleuren zonder buiten de lijntjes te gaan. En wie toch buiten de lijntjes kleurt, krijgt een label. Of erger: geen aandacht.
Ergens in een achterkamer zit een redacteur te twijfelen.
Hij heeft een verhaal over een man die zijn buurvrouw elke dag helpt met haar boodschappen. Het is een mooi verhaal. Klein. Menselijk. Onbruikbaar. “Geen weerhaken,” zegt iemand. “Geen conflict.” De redacteur knikt en vervangt het door een stuk over een boze tweet van iemand die ooit bekend was. De paperclip kijkt toe. Zwijgend. Oordelend.
En wat doen wij?
Wij klikken.
Wij delen.
Wij reageren met woorden die we zelf niet eens meer herkennen.
En toch.
Toch is er hoop.
Die hoop zit misschien in dat looprek dat koppig vooruit blijft schuiven, tegen de stroom in, tegen de snelheid, tegen de waan van de dag. Die hoop zit in de traagheid van Bernard Thévenet die nog één keer rechtstaat op de pedalen, niet voor de camera, niet voor de likes, maar omdat de berg daar nu eenmaal ligt. Die hoop zit zelfs in de bijna rotte banaan, die ons eraan herinnert dat niet alles voor eeuwig meegaat en dat sommige dingen gewoon… mogen verdwijnen.
Misschien moeten we leren kijken zoals die paperclip kijkt.
Niet naar wat luid is, maar naar wat blijft liggen.
Niet naar wat schreeuwt, maar naar wat zachtjes weigert te verdwijnen.
Misschien moeten we het existentialisme niet alleen lezen, maar ook een beetje (be)leven. Aanvaarden dat de wereld geen script heeft, dat het nieuws geen handleiding is en dat betekenis niet wordt aangeleverd in bullet points of breaking news. Dat we zelf moeten zoeken. Zelf moeten kiezen. Zelf moeten twijfelen.
En ja, dat is lastig.
Dat vraagt tijd.
Dat vraagt stilte.
Maar wat als we toch eens buiten de lijntjes gaan?
Wat als we de bijna rotte banaan laten liggen en wachten tot er iets rijpt dat de moeite waard is?
Wat als we de grote teen van Donald Trump gewoon… een teen laten zijn? Zonder analyse. Zonder grafiek. Zonder breaking banner.
Misschien gebeurt er dan iets wonderlijks.
Misschien vertraagt de tijd een fractie.
Misschien horen we opnieuw het geluid van echte verhalen, die niet schreeuwen maar fluisteren. Verhalen die kronkelen, die twijfelen, die ruimte laten voor wat niet meteen begrepen moet worden.
En misschien, heel misschien, zien we dan dat de wereld niet uit headlines bestaat, maar uit momenten. Kleine, grote, absurde, prachtige momenten die zich niet laten vangen in één zin, laat staan in een breaking news-banner.
Tot die tijd blijven we kijken.
Blijven we scrollen.
Blijven we zoeken naar betekenis in een stroom die ons liever meesleurt dan laat stilstaan.
En ergens, in de marge, buigt een verroeste paperclip zich nog een beetje verder.
Niet omdat het moet.
Maar omdat het kan.
En omdat niemand ernaar kijkt.
En misschien is dat wel het belangrijkste nieuws van de dag.
