Vorige week belde de postbode aan met een officiële brief.
Geen reclame. Geen energieleverancier.
Een aangetekende zending. Ja, nog een op papier.
Afzender: De Toekomst.
Ik dacht eerst dat het een marketingstunt was van een bureau met veel geld. Een webinar misschien. “Investeer vandaag in jezelf van morgen.” Dat soort taal. Maar nee. Het was ernstiger. Ik werd gedagvaard.
Blijkbaar heb ik mijn toekomst te lang laten wachten.
De aanklacht
De brief was juridisch opgesteld. Met artikels en paragrafen.
Artikel 1: U hebt herhaaldelijk gezegd: “Daar begin ik later wel aan.”
Artikel 2: U hebt minstens zeven dromen in de koelkast nagelaten, waarvan drie achter de pot mayonaise. U dreigt stil te vallen en droomt niet meer.
Artikel 3: U doet alsof tijd een onbeperkt streamingabonnement is.
Ondertekend door:
De Toekomst, vertegenwoordigd door Uzélf, maar dan iets ouder en iets minder geduldig.
Ik moest mij verantwoorden binnen de dertig dagen.
Anders zou men overgaan tot de inbeslagname van mijn goede voornemens.
Dat leek me vervelend. Ik ben door scha en schande gezond cynisch geworden, maar ik heb er nog een paar nodig.
Mijn verdediging
Ik ben gaan zitten. Met koffie, gezet met mijn nieuwe high tech apparaat. En lichte verontwaardiging.
Ten eerste: ik heb het druk.
Mijn agenda liegt, maar ze liegt in mijn voordeel. Er staan dingen in die niet altijd gebeuren, maar ze geven me het gevoel dat ik leef.
Ten tweede: ik héb dingen gedaan, en ga er nog doen.
Ik heb risico’s genomen. Liefgehad. Fouten gemaakt waar ik nu hartelijk om kan lachen (behalve die ene, maar dat is voor een andere dag).
Ten derde: ik ben niet lui. Ik ben voorzichtig. Dat is iets anders. Dat heet ervaring. Of soms vermoeidheid. Dat durf ik niet altijd uit elkaar te houden.
De repliek van De Toekomst
Die kwam sneller dan verwacht. Alsof ze mijn gedachten kon lezen.
“Beste huidige versie van mij,” schreef ze, nu in een e-mail, “je bent niet voorzichtig. Je bent aan het onderhandelen met angst. En angst is een slechte boekhouder.”
Dat kwam binnen.
Maar het werd nog erger.
“Je leest artikels waarin staat dat mensen van jouw leeftijd gemiddeld nog 23,4 jaar actief leven, gebaseerd op onderzoek van het Internationaal Instituut voor Levensloopoptimalisatie. Je knikt. Je voelt je gerustgesteld. Maar je vergeet dat gemiddelden niets zeggen over individuen.”
Dat Instituut bestaat niet, denk ik.
Of wel.
Het zou me niet verbazen dat het ergens in Zwitserland gevestigd is, naast een berg die statistisch zeer betrouwbaar oogt.
Even over die wetenschappelijke zekerheid
Mag ik iets bekennen?
Als een artikel begint met: “Uit recent onderzoek van de Universiteit van Noordelijk Zuid-Denemarken blijkt…”
dan geloof ik dat.
Zonder te controleren of Noordelijk Zuid-Denemarken überhaupt bestaat.
En als er staat dat 82% van de vijftigplussers zich mentaal 14 jaar jonger voelt, dan denk ik: zie je wel. Ik ben normaal.
We worden overspoeld met cijfers. Grafieken. Conclusies.
AI-gegenereerde inzichten die ons geruststellen, alarmeren, of aansporen tot onmiddellijke aankoop van magnesiumsupplementen.
En soms denk ik: wie wordt hier eigenlijk serieus genomen?
Wij — boomagers — hebben kranten gelezen die nog inkt afgaven op onze vingers. We hebben nieuws meegemaakt dat traag binnenkwam. We weten hoe het voelt om informatie te laten bezinken.
En toch klikken we.
Omdat het zo netjes geformuleerd is. Zo overtuigend. Zo logisch opgebouwd.
De Toekomst schreef het droogjes: “Je bent kritisch, maar ook graag gerustgesteld. Dat maakt je vatbaar voor manipulatie.”
Au. Die kwam aan.
De zitting
In mijn hoofd vond de rechtszaak plaats.
Rechter: ook ik, maar dan met minder haar en meer geduld.
Aanklager: De Toekomst.
Beklaagde: ik, licht gekreukt maar strijdvaardig.
“Waarom stelt u uit wat u belangrijk vindt?” vroeg de aanklager.
“Omdat ik denk dat ik tijd heb.”
“En waarop baseert u dat?”
“Op… statistiek? Optimisme? Gewoonte?”
Er viel een stilte.
Toen zei De Toekomst iets wat me ontroerde.
“Je hoeft geen wereldreis te maken. Je hoeft geen marathon te lopen. Je hoeft zelfs geen bestseller te schrijven. Maar stel niet uit waar je hart zachtjes naar hunkert.”
Dat was geen dreiging meer. Dat was bijna zorgzaam.
Het absurde moment
Op dat ogenblik kwam een deurwaarder binnen.
Hij droeg mijn oude dromen onder zijn arm.
Gitaar leren spelen.
Dat boekidee voor die ene ultieme roman.
Die brief die ik nog moest schrijven.
“Worden deze in beslag genomen?” vroeg hij.
De Toekomst keek me aan.
“Alleen als hij blijft doen alsof later een plaats is in plaats van een tijdstip.”
Dat vond ik sterk.
Dat had perfect in een AI-artikel kunnen staan.
Zo’n zin die je deelt op sociale media met een zonsondergang erachter.
Maar hier klonk hij anders. Persoonlijker. Pijnlijker.
Het verdict
Ik werd niet veroordeeld.
Ik kreeg een waarschuwing.
En een opdracht.
Elke dag, of toch minstens eens per week één klein ding doen dat niet in mijn agenda staat.
Iets dat geen nut heeft.
Geen rendement.
Geen optimalisatie.
Gewoon omdat het leeft.
Epiloog
De aangetekende brief ligt nu op mijn bureau.
Soms kijk ik ernaar.
Soms denk ik: dit had ik zelf kunnen schrijven.
En misschien is dat ook zo.
Misschien is De Toekomst geen dreiging.
Maar een versie van mij die weigert genoegen te nemen met half leven.
Misschien moeten we opletten met al die perfect geformuleerde artikels en programma’s die ons vertellen wat we voelen, denken en zouden moeten doen. Niet omdat ze slecht zijn. Maar omdat ze soms zo overtuigend overkomen dat we ons kritisch vermogen laten indutten.
En twijfelen, dat is menselijk.
Gelukkig maar.
Ik ga nu gitaarakkoorden opzoeken.
Of nee. Eerst koffie.
De Toekomst kan even wachten.
Maar niet te lang.
