Hoe een ‘mislukte’ tentoonstelling uitmondde in een boek
Soms lopen de dingen anders dan gepland. Begin dit jaar werden Robert Janssens (86) en ik (61) gevraagd om mee te werken aan een tentoonstelling rond Eddy Merckx, die in juni 80 werd. Het vooruitzicht om het leven en de carrière van de grootste Belgische sportman ooit in beeld te brengen, deed ons meteen dromen. We doken in archieven, selecteerden teksten, en vonden een schat aan beeldmateriaal terug – waaronder een verrassend groot aantal unieke foto’s die nog nooit in een boek of tentoonstelling waren verschenen.
Maar de tentoonstelling werd uiteindelijk afgeblazen. Voor ons voelde het zonde om al dat waardevolle materiaal zomaar in dozen en digitale mappen te laten verdwijnen. Het bracht ons op een ander spoor: als de expo niet doorging, waarom dan niet een boek maken dat nog dichter bij de essentie van Merckx zou staan? Zo is Maestro Merckx geboren: niet als verplicht nummer in het lange rijtje van Merckx-publicaties, maar als een spontaan project uit passie en liefde voor de koers en voor de mens Eddy Merckx.
Amstel Gold Race 1975. Eddy zal deze wedstrijd als winnaar afsluiten.
De stem van de journalist, de blik van het kind
Voor wie Robert Janssens nog niet kent: hij is een icoon in de Vlaamse wielerjournalistiek. Decennialang werkte hij voor Het Laatste Nieuws, waar hij als geen ander de koers leefde, ademde en beschreef. Hij stond letterlijk aan de zijde van Eddy Merckx tijdens diens gloriejaren, reisde mee van kasseienklassiekers tot Tour-ritten, en schreef later meerdere succesvolle wielerboeken. Robert belichaamt de stem van de chroniqueur die alles van nabij meemaakte, van de eerste triomfen tot de laatste meters als prof.
Ikzelf kom uit een ander vertrekpunt. Als kind bracht ik mijn zomers door in het Hageland, bij familie in de buurt van Meensel-Kiezegem – waar Eddy Merckx geboren werd. Daar, in die landelijke omgeving, voelde ik de koers als een soort collectieve beleving. Ik herinner me levendig hoe het hele dorp meeleefde wanneer Eddy weer een Tour won. De spanning rond de televisie, de gesprekken op straat, de euforie die losbarstte: het was alsof we allemaal een stukje van zijn overwinningen deelden.
Die dubbele invalshoek – Robert als journalist, ik als kind van de koersgeneratie – maakt Maestro Merckx tot een uniek boek. Het is geen droge opsomming van palmares of statistieken, maar een persoonlijk eerbetoon dat emoties, herinneringen en beelden samenbrengt.
Stefaan Van Laere en Robert Janssens bij de Omloop Het Nieuwsblad 2023.
Een boek dat anders durft te zijn
We waren het er snel over eens: de wereld had niet nóg een klassiek overzichtsboek over Eddy Merckx nodig. Over zijn duizelingwekkende palmares bestaan al bibliotheken, in meerdere talen en door gezaghebbende auteurs geschreven. Wat wij wilden, was een ander verhaal vertellen.
Maestro Merckx focust op de mens én de kampioen. We kozen voor citaten die tonen hoe Eddy zelf in het leven stond en hoe mensen rondom hem hem zagen. Citaten die je een blik gunnen in zijn hoofd en hart, en die een eerlijker, soms kwetsbaarder beeld oproepen dan enkel de mythische figuur die hij in de koers was. Citaten over én van Eddy zelf, die de mozaïek van zijn leven voor, tijdens en na de koersjaren fileren en vaak een andere kant van de Kannibaal laten zien.
En dan zijn er de foto’s. Veel van wat in dit boek staat, is nooit eerder gepubliceerd. Intieme familiekiekjes, snapshots van achter de coulissen, iconische maar vergeten beelden. Samen vertellen ze een verhaal dat niet in cijfers of records te vatten is, maar dat raakt aan de ziel van de sport en de tijdgeest waarin wij opgroeiden.
Eddy 80 – de legende leeft voort
Het jaar 2025 is bijzonder. Eddy Merckx werd 80, en dat liet Vlaanderen niet onberoerd. Er verscheen een imposant naslagwerk van Johny Vansevenant, een boek dat ik samen met Robert mee mocht gaan vieren bij de voorstelling. Ook een film over Merckx werd vertoond in de bioscoop en op de televisie. Het bewijst hoe sterk de figuur van Eddy, zelfs na al die jaren, blijft fascineren en inspireren.
Te midden van die grote projecten wilden wij bewust een ander soort boek maken. Een boek dat niet de afstand van een biografie of encyclopedie heeft, maar de warmte van herinneringen. Een boek dat mensen terugbrengt naar de momenten waarop ze zelf kippenvel kregen, toen de Kannibaal nog in volle vaart de wereld veroverde.
Winnaar het WK in Heerlen (1967). Kersvers wereldkampioen Eddy Merckx wordt door de fans triomfantelijk rondgedragen en treedt als 22-jarige toe tot het pantheon van de wielergrootheden. De toekomst lacht hem toe.
Nostalgie en erfgoed voor een nieuwe generatie
Voor velen onder ons – vijftigplussers, zestigplussers, maar ook jongere generaties – roept de naam Merckx een golf van nostalgie op. De geur van de koers, de spanning van de Tour, de vreugde van een land dat trots was op zijn grootste sporter ooit. Het is een emotie die zich moeilijk laat vatten, maar die diep verankerd zit in wie we zijn.
Dat gevoel wilden we bewaren. Maestro Merckx is daarom geen boek dat je enkel leest of doorbladert. Het is een ervaring die je meeneemt naar een tijd waarin de koers meer was dan sport: het was een gedeelde vreugde, een nationaal verhaal, een stukje identiteit.
Voor wie er destijds bij was, is het een feest van herkenning. Voor wie Merckx enkel kent van horen zeggen, is het een ontdekkingstocht naar de mens achter de bijnaam ‘Kannibaal’. En voor iedereen, jong en oud, is het een bewijs dat Eddy Merckx meer is dan een renner: hij is cultureel erfgoed.
Ben je een echte Eddy Merckx-fan? Word dan zeker lid van de Die Hard Eddy Merckx-fan club van Superfan Gino Van Dierdonck! Dat kan je hier doen.
Superfan Gino Van Dierdonck hier met zoon Axel Merckx.
Maestro Merckx – het leven van de Kannibaal in woord en beeld
Door Stefaan Van Laere en Robert Janssens
Uitgeverij Partizaan
ISBN 9789493453128 – €25,00 – 176 pagina’s, rijk geïllustreerd met tal van nooit eerder gepubliceerde foto’s
Hier kan je het boek bestellen. Je krijgt er nog een leuke verrassing bij die te maken heeft met de andere schrijfactiviteiten van Robert Janssens!
