Je hoeft geen voetbalfreak of voetbalsupporter of zelfs sportliefhebber te zijn om in te zien dat de sportwereld onherkenbaar aan het veranderen is door de verschijning van AI. Maar de meesten van ons schatten nog totaal niet in hoe ver dit kan gaan. Zelfs de sportwereld, zelfs de professionals die er hun geld mee verdienen, schatten het nog steeds niet in. De supporters al helemaal niet.
Laten we ons even beperken tot voetbal en een fenomeen in de Belgische competitie dat wel enige ophef maakt: Union, de voetbalclub die vijf jaar geleden uit het niets verrees en naar de hoogste voetbalafdeling promoveerde. Om daar meteen vanaf dag 1 te scoren met onverwacht goede resultaten. En dat niet voor één dag, maar voor het hele jaar. Toen analisten zeiden dat het lucky jaar van Union wel voorbij zou gaan, verraste de club met nieuwe topprestaties het volgende jaar, en het jaar daarna. Elk jaar in feite. Elk jaar ging de ploeg vooruit. Vorig jaar speelden ze kampioen. De laatste jaren spelen ze een steeds grotere rol in het Europees voetbal. Iedereen vindt ze een lastig te bekampen tegenstander.
Niet alleen dat. Union is een club, maar ook een team mensen die op de mat staan: de staf en de spelers. Elk jaar verkoopt Union zowat de helft van de spelerskern. Met winst. En elk jaar ontslaan ze hun trainer die vaak met de volledige technische staf vertrekt. Dat heeft bij elke club faliekante gevolgen. Maar Union is niet zomaar een club. Met nieuwe spelers en met een nieuw trainersteam haalt Union het volgende jaar weer gewoon dezelfde, of zelfs betere, topresultaten. Ze spelen ook met allemaal andere mensen weer hetzelfde voetbal.
En dan is er nog iets. De belangrijkste parameter in het voetbal: geld. Wie het meeste geld heeft, de duurste sponsors, de grootste voetbalinkomsten beheerst het spelletje. Wereldwijd. Het hoeft niet eens je eigen geld te zijn. Barcelona, Real Madrid, Manchester City, PSG. Ze doen het met andermans miljarden. Het maakt het een beetje makkelijker. Maar er is in België één ploeg die zelfs na jaren aan de top nog altijd niet de budgetten heeft van een Belgische topploeg, laat staan die van een internationale, en toch sportieve topresultaten haalt. Union St. Gillis. Union lapt aan alle regels zijn laars.
Hoe kan dat? Het antwoord zijn twee lettertjes. AI! Je kon dat al langer weten. Union is in handen van iemand die een gokimperium opgebouwd heeft. Gokken is een kansspel. Je denkt, hij zegt tweemaal hetzelfde, maar nee. Een bedrijf in kansspelen moet alle know-how zien te verwerven en te gebruiken om ‘kans’, ‘geluk’, ’toeval’ uit te schakelen. Dat is exact wat het bedrijf van de eigenaar van Union doet.
Wat geen toeval of geluk is in zijn bedrijf – een miljardenbedrijf – is dat ook niet bij Union – een arm ploegske uit Brussel. Union heeft de know-how om slimmer om te gaan met het bepalende element in de voetbalsport: AI. Niet geld, niet de VAR, niet geluk, maar technologie.
Union haalt goedkope, op een zijspoor belandde spelers uit andere competities. Bijvoorbeeld uit de Duitse derde klasse. En ze maken er toppers van. Andere ploegen proberen hetzelfde en zij krijgen floppers. Dat komt doordat de AI van Union beter is. Het recruiteringssysteem is beter. Het is op andere, minder evidente parameters gebaseerd. Die parameters liggen soms verder weg van het direct fysieke van voetbal. Ook de omgeving van de voetballer, ook zijn mentale weerbaarheid, zijn omgaan met tegenslagen, zijn doorzettingsvermogen, fysieke parameters die op het eerste gezicht niets met voetbal te maken hebben, …. al die dingen spelen mee bij Union. Op een andere manier dan bij andere ploegen.
Elk jaar laten ze hun voetballers die ze nog maar één jaar in dienst hebben en die een topjaar maken, zonder verpinken vertrekken. En vervangen ze door anderen die even goed presteren. Het gaat verder dan dat: ze doen hetzelfde met hun trainersteam. Ze halen trainers zonder noemenswaardige loopbaan en zonder zware eisen of naamsbekendheid binnen en behalen er topresultaten mee. Om ze vervolgens tijdens de volgende loononderhandelingen te laten vallen of zelfs te ontslaan. Gek! En toch lukt het.
De trainer die bij Anderlecht buiten gezet wordt, haalt de eerste plaats bij Union. David Hubert. De speler die bij Anderlecht geen vaste plaats in de ploeg kreeg, wordt bij Union (en later bij Sunderland) de eerste naam die op het wedstrijdblad komt: Noah Sadicki. Wat weet Union dat Anderlecht niet weet? Anderlecht had toch ook een reputatie op vlak van talentscouting?
De AI zit op vier niveaus.
Het eerste ken je: talentidentificatie. AI tools die daar gebruik van maken met goede resultaten zijn Wysports en SciSports’ Insight. Het kost hen seconden om alle data te identificeren. En de club kost het vrij weinig geld. Veel minder dan aan inhalige makelaars. Zowat honderdduizend keer minder, haha.
Het tweede niveau is dat van contractoptimalisatie. Niet alleen Union, maar nog een paar andere ploegen doen dat dankzij hun AI zeer goed. Midtjylland is nog zo’n ploeg. Check er de namen van onbekende ploegen die Europees voetbal halen op na. Zij doen dit beter dan Chelsea, Manchester United en Anderlecht.
AI-tools TransferLab en SmartScout zorgen ervoor dat een bepaalde club AI beter dan gemiddeld aanwendt. Dan zitten we op het niveau van de marktvalidering. Wat is de waarde die aan een speler momenteel toegekend wordt en bij welke speler is de reële waarde (veel) lager (of hoger) dan die vandaag op zijn hoofd geplakt wordt? Geef toe: Union is er meester in. Ze kopen goedkoop en verkopen duur. Ze doen dat met spelers die niemand kent. Zelfs zijzelf niet.
Het vierde niveau is wat men noemt behavioral analysis. Analyse van gedrag en attitude. Talent is de basis, maar in feite onbelangrijk voor de doorbraak. ‘Staat er een kop op?’ is de belangrijkste parameter. Het is een attitude ding. Training kan veel veranderen en op korte termijn, maar een attitude is heel moeilijk en heel traag te veranderen. Waarom krijgen sommige clubs altijd weer te maken met spelers waar er een hoek af is. Disciplineproblemen, zich te buiten gaan aan sex en drugs, dol worden in hun hoofd van glorie en supporterswaan. Manchester United, PSG, Anderlecht. Ze zitten voortdurend opgescheept met moeilijk (voetbal)personeel. Union nooit.
Of toch één enkele keer wel: een niet zo bekende speler, Loïc Lapoussin, is een moeilijk geval. Alleen, tijdens zijn periode in Union liep hij mooi in het gareel. Daarvoor en daarna was hij onhandelbaar. Gek, toch? Dat is dankzij de AI die uit gedragsanalyse komt. Je zal raar opkijken als ik zeg dat die informatie voor een niet onbelangrijk deel uit de data van social media komt. Union is ook zeer goed op dit niveau.
Hun spelers hebben een bepaald profiel dat een garantie is voor kortetermijnsucces. Naar het schijnt doet Brendford in de Premier League dit ook heel goed. Brendford? Dat zijn nobody’s in de wereld van het Engelse voetbal, toch? Ja, vroeger wel, maar nu zijn ze subtop. Kijk wat ze doen met de Braziliaanse topspits Thiago, die door iedereen al afgeschreven was. Ze werken met een fractie van het gemiddelde Premier League budget. Ook jij vindt het ondertussen niet meer zo gek, nietwaar?
Je weet wie ondertussen de belangrijkste personeelsinvestering is in je club? Je technologie-expert! Een deel van mijn informatie haal ik uit thenonleaguefootballplayer.com. Ze gaan nog veel dieper dan enkel de vier parameters illustreren en enkele AI-tools opsommen. Maar dat is misschien voor een volgende keer, indien het je interesseert.
Eric Kenis
