NAAR AANLEIDING VAN DEN DIEFSTAL IN ST. BAAFSKERK TE GENT
Interpellatie over de Bewaring van Kunstwerken in Kerken en Openbare Gebouwen in de Kamer der Volksvertegenwoordigers
Om 15:45 uur begint de interpellatie van de heren Piérard en Destrée aan de minister van openbaar onderwijs. Het onderwerp betreft de voorwaarden waarin de Staat toezicht uitoefent op de bewaking van belangrijke kunstwerken die zich in kerken en andere openbare of particuliere gebouwen bevinden.
De heer Piérard (socialist) plaatst deze interpellatie in het kader van de diefstal van een van de panelen van het Lam Gods uit de Sint-Baafskerk in Gent. Hij heeft al een schriftelijke vraag gesteld aan de voorganger van de heer Maistriau en werd beschuldigd van antiklerikale motieven, aldus de spreker. Hij verdedigt zich tegen deze beschuldiging en benadrukt dat hij alleen oog heeft voor de veiligheid en goede bewaring van onze kunstschatten. Hij stelt zelfs voor om het beschadigde drieluik zo goed mogelijk te herstellen met behulp van een kopie van het gestolen paneel, die in Brussel wordt bewaard.
Niets weerhoudt de Staat ervan om meer toezicht te houden op het nationaal erfgoed, waarvan de vele kunstschatten deel uitmaken, zelfs als die kunstwerken ook aan particulieren toebehoren.
De heer Piérard merkt op: “Ik ben geen jurist, maar als er geen wet is die dit toestaat, kunnen we er een maken. We kunnen gerust het eigendomsrecht van de kunstwerkeigenaren beperken.”
Als conclusie van zijn interpellatie vraagt de heer Piérard dat de minister een gespecialiseerde ambtenaar zou aanstellen die belast is met permanent toezicht op de kunstwerken en hoe ze worden bewaard in musea, kerken, kloosters, enzovoort. Ten tweede stelt hij voor om een inventaris op te maken van de bestaande kunstwerken in België. Hij meent ook dat particuliere eigenaren hun werken ter bewaring zouden moeten afstaan aan musea, zoals vaak gebeurt in Nederland.
De heer Destrée (socialist) benadrukt dat de bewaring van kunstwerken in kerken gemakkelijk illusies kan wekken met betrekking tot eigendomsrechten. Deze kunstwerken werden genationaliseerd tijdens de Franse revolutie en vormen een onvervreemdbaar erfgoed.
De heer Poulet (katholiek) erkent dat eigendom een delicate kwestie is.
De heer Destrée voegt eraan toe: “Deze kwestie is niet gesteld. Het gaat hier om een speciale eigendom van handelsvrije voorwerpen die onder de voogdij van de Staat vallen.” Hij betreurt dat de regering nog niet
heeft deelgenomen aan een internationale conventie over de bewaring van kunstwerken en sluit zich aan bij de wensen van de heer Piérard. Hij brengt ook hulde aan kanunnik Vanden Gheyn, die tijdens de oorlog het kunstwerk heeft beschermd, zelfs met gevaar voor eigen leven.
De heer De Schrijver (katholiek) wil enkele opmerkingen maken. Hij is tevreden dat de interpellatie op een hoog niveau is gevoerd en niet is ontaard in een persoonlijke aanval op de bewaarders van het Lam Gods. De kanunniken van St. Baafs verdienen geen blaam. Ook kan kanunnik Vanden Gheyn geen verwijt worden gemaakt; hij is een bewonderaar en beschermer van kunstwerken zoals geen ander.
Met voorbehoud met betrekking tot het eigendomsrecht, dat tijdens het debat ter sprake kwam, sluit de heer De Schrijver zich in algemene zin aan bij de suggesties van de interpellanten. Voorzichtigheid bij het beschermen van kunstschatten is geboden. Hij stelt voor om een specifiek delict te maken van wat hij “intellectuele verminking” noemt. Ook vraagt hij dat de verjaring voor diefstal van kunstwerken zou verlengd worden.
ANTWOORD VAN DEN MINISTER
Minister Maistriau, verantwoordelijk voor Openbaar Onderwijs, heeft met genoegen vastgesteld dat deze interpellatie, in tegenstelling tot gebruikelijke kritische interpellaties, een constructieve toon heeft. De Kamer heeft twee interessante conferenties gehoord en het is duidelijk dat iedereen het erover eens is dat we ons moeten inzetten voor een degelijke bescherming van kunst, in welke vorm dan ook.
Wat betreft de verantwoordelijkheid voor de diefstal in Gent, moeten we erkennen dat niemand deze volledig draagt. Zelfs het Louvre heeft te maken gehad met gestolen schilderijen. Gelukkig zijn dergelijke diefstallen bij ons minder frequent.
De heer Vandervelde (socialist) merkt op dat ze minder talrijk zijn dan in Spanje.
Minister Maistriau benadrukt dat deze interpellatie eigenlijk meer gericht was op de minister van Justitie, aangezien er specifieke kwesties werden aangesneden die onder diens bevoegdheid vallen. De Staat moet echter waakzaam blijven over de werken die onbetwistbaar aan hem toebehoren.
Vervolgens somt Minister Maistriau de getroffen maatregelen op ter bescherming van het Lam Gods. Hij geeft aan dat sommige van deze maatregelen zelfs overdreven lijken.
Wat betreft het eigendomsrecht van particuliere kunstwerken, stelt de minister dat deze eigenaren waarschijnlijk niet snel een inbreuk op hun rechten zullen accepteren. Er is al een begin gemaakt met het opstellen van een inventaris van kunstwerken, en wellicht kan dit verder worden uitgebreid. Ook zal hij de suggesties van verschillende sprekers nader onderzoeken, met name met betrekking tot internationale overeenkomsten over het teruggeven van kunstwerken die op onregelmatige wijze een land zijn binnengekomen.
Het volledige verslag van de interpellatie van de heren Piérard en Destrée omtrent deze zaak (30K33341687, blz. 1700 tot en met 1707)
