In onze moderne samenleving lijkt het alsof mensen boven de vijftig vaak buiten beeld vallen. Op televisie, in films en in reclamecampagnes krijgen jongere generaties volop aandacht, terwijl 50-plussers vaak onzichtbaar blijven. Dit is opmerkelijk, zeker in een samenleving die steeds ouder wordt en waar de levensverwachting stijgt. Toch is er verandering op komst: steeds meer 50-plussers nemen via sociale media zelf het heft in handen en herdefiniëren wat het betekent om ouder worden te beleven.
Vier masterstudenten communicatiewetenschappen aan de Universiteit Antwerpen – Delphine Keynen, Rayéla Haegdorens, Lore Van Elst en Amber Raes – onderzochten hoe media het zelfbeeld van 50-plussers beïnvloeden én hoe jongere generaties hen zien. Onder begeleiding van professor Heidi Vandebosch analyseerden ze zowel traditionele media als sociale platforms en kwamen tot opvallende inzichten die zowel herkenbaar als inspirerend zijn.
Beeldvorming op het grote en kleine scherm
“Onze samenleving vergrijst, maar mensen boven de vijftig zijn nauwelijks zichtbaar in de media,” vertelt Delphine Keynen. In haar masterproef analyseerde ze 115 Facebookadvertenties gericht op 50-plussers. Slechts een klein deel toonde daadwerkelijk mensen uit deze leeftijdsgroep, en vaak werden ze gepresenteerd in stereotype situaties: gezondheidszorg, mobiliteitshulpmiddelen of woningaanpassingen. De nadruk lag op de noden van een hulpbehoevende doelgroep, niet op hun interesses, persoonlijkheid of actieve levensstijl.
Het gevolg van deze beperkte representatie is groot. Wie voortdurend wordt geconfronteerd met een eenzijdig beeld, gaat dat deels internaliseren. Voor 50-plussers kan dit leiden tot onzekerheid over hun eigen rol, energie en aantrekkingskracht. Voor jongere generaties kan het angstbeelden over ouder worden versterken: ouder worden lijkt dan iets dat vooral gepaard gaat met verlies en beperking.
Sociale media als tegengeluid
Gelukkig bieden sociale media een uitweg. Rayéla Haegdorens ontdekte dat 50-plussers via platforms zoals Facebook en TikTok hun eigen verhaal kunnen vertellen en clichés kunnen doorbreken. Uit haar onderzoek bleek dat veel 50-plussers zichzelf in een positief daglicht zetten, met berichten die nostalgie oproepen, wijsheid delen of laten zien hoe actief en sociaal ze zijn.
Toch is niet alles rozengeur en maneschijn: op TikTok blijven sommige stereotypen over fysieke aftakeling of leeftijdsgrappen terugkomen. Maar het opkomende fenomeen van granfluencers – influencers op leeftijd die hun leven, passies en inzichten delen – laat zien dat er ook ruimte is voor een ander verhaal. Zij tonen dat 50-plussers een actieve, waardevolle en inspirerende rol kunnen spelen in een samenleving die vaak te veel gericht is op jeugd en uiterlijk.
Door zelf content te creëren, hebben 50-plussers de mogelijkheid om hun eigen beeld te versterken. Het is niet alleen een manier om te laten zien wie ze zijn, maar ook om jongere generaties een realistischer en positiever beeld van ouder worden mee te geven. Wie actief deelneemt aan sociale media kan laten zien dat levenservaring, passie en creativiteit helemaal niet gebonden zijn aan leeftijd.
Angst voor ouder worden verminderen
Het beeld dat in traditionele media wordt gepresenteerd, heeft concrete gevolgen. Lore Van Elst en Amber Raes onderzochten de impact op jongvolwassenen en ontdekten een wijdverspreide “Fear of Growing Old”: een combinatie van zorgen over fysieke achteruitgang, verlies van zelfstandigheid en sociale relevantie. Interessant genoeg kan een positief, genuanceerd beeld van 50-plussers deze angsten aanzienlijk temperen.
Raes legt uit: “Hoe jongvolwassenen naar 50-plussers kijken, beïnvloedt hun eigen keuzes in het leven: hoe ze reizen, sparen, herinneringen maken en genieten van het hier en nu.” Met andere woorden, het beeld van 50-plussers in de media is niet alleen belangrijk voor de mensen zelf, maar ook voor toekomstige generaties.
Bewust omgaan met media
Voor 50-plussers is het cruciaal om zich bewust te zijn van de invloed van media. Kritisch kijken naar reclames, televisie en online content helpt om niet onbewust een negatief zelfbeeld over te nemen. Tegelijkertijd biedt sociale media de mogelijkheid om zelf verhalen te vertellen en zo actief het beeld dat anderen van je hebben mee vorm te geven.
Het kan bijvoorbeeld helpen om te kiezen voor content en accounts die inspireren, energie geven en laten zien dat 50-plussers actief en creatief blijven. Wie merkt dat bepaalde media of berichten angst of onzekerheid oproepen, kan leren deze te negeren of te blokkeren. Daarnaast kan het delen van persoonlijke ervaringen, hobby’s, reizen of wijsheden met familie, vrienden of een breder publiek via sociale media, een krachtige manier zijn om het eigen beeld te versterken en clichés te doorbreken.
Door open te praten over mediabeelden met jongere generaties, kunnen 50-plussers bijdragen aan een genuanceerder en positiever beeld van ouder worden. Zo dragen ze bij aan een samenleving waarin het ouder worden gevierd kan worden, in plaats van gevreesd.
Actief en betekenisvol leven
Ouder worden is geen taboe en zeker geen louter fysieke aftakeling. Het is een levensfase vol kansen, nieuwe ervaringen en mogelijkheden om je eigen verhaal te schrijven. Of het nu gaat om online, offline, sociaal, creatief of fysiek actief zijn: met een kritische blik op media en het bewust kiezen van hoe je jezelf presenteert, kunnen 50-plussers laten zien dat leeftijd slechts een getal is en dat een actief, zinvol en energiek leven helemaal binnen handbereik ligt.
Bron: Masterproef van Delphine Keynen, Rayéla Haegdorens, Lore Van Elst en Amber Raes, Universiteit Antwerpen, begeleid door prof. Heidi Vandebosch.
