‘Het onbekende verhaal achter een wereldwijde carrière. Met die slogan trok het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen (KMSKA) zijn nieuwste expositie op gang. Met Ossip Zadkine en België onthult het KMSKA een onderbelicht hoofdstuk uit het leven en oeuvre van beeldhouwer Ossip Zadkine (1888-1967). Tot en met 18 april 2027 kunnen bezoekers zich verdiepen in meer dan honderd sculpturen, werken op papier, archiefstukken en topbruiklenen.
Zadkine geldt als een van de invloedrijkste beeldhouwers van de twintigste eeuw en een sleutelfiguur van de internationale avant-garde. Toch begon zijn artistieke doorbraak niet in Parijs, maar in Antwerpen en Brussel. Dankzij een hecht netwerk van galeristen, verzamelaars, en bevriende kunstenaars werd België de springplank voor zijn carrière.
Ossip Zadkine en België brengt dit verhaal voor het eerst. Aan de hand van sculpturen, gouaches, tekeningen, brieven, foto’s en archiefdocumenten volgt de expo de kunstenaar vanaf zijn vroege werk tot zijn eerste aanrakingen met het Belgische kunstlandschap en de blijvende verbondenheid die daaruit voortvloeide.
Internationaal parcours
Als kind ontdekte Zadkine zijn passie voor beeldhouwen door te spelen met klei uit zijn geboortestreek in het Russische Rijk, het huidige Wit-Rusland. Hij leerde houtsnijden van zijn oom in Groot-Brittannië en legde daarmee de basis voor zijn voorkeur tot de zogenaamde ’taille directe’ of directe snede. Hij hakte en houwde rechtstreeks in hout of steen, zonder voorgaand plan. Toen hij als jonge man naar Parijs trok, kwam hij in contact met avant-gardekunstenaars, waarbij hij een hechte vriendschap sloot met Modigliani. Hij zette er zijn eerste stappen in de kunstwereld en studeerde er aan de academie. Maar de eerder conservatieve stijl die daar leefde, kon hem niet bekoren.

In 1920 vond zijn eerste tentoonstelling plaats in Antwerpen. Zijn bijzondere vormentaal werd er positief ontvangen. Met deze aanmoedigende wind in de rug ging hij experimenteren met het kubisme, begon hij te boetseren en met gips te werken. Zijn stijl werd almaar vloeiender en expressiever. Hij exposeerde in galerijen, zij aan zij met Vlaamse expressionisten zoals Constant Permeke, Frits Van den Berghe en Gustave De Smet. Daarnaast kreeg hij zijn eerste grote overzichtstentoonstelling in het Brusselse Paleis voor Schone Kunsten. Zadkine was niet meer weg te denken uit het Belgische kunstencircuit.

De tentoonstelling staat ook stil bij de cruciale rol en het werk van zijn echtgenote en medekunstenaar Valentine Prax. Zij ontfermde zich haar leven lang over de financiële en organisatorische zaken van hun kunstenaarschap. Tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen Zadkine als Jood was uitgeweken naar de Verenigde Staten, bleef ze achter in Frankrijk om hun werken en eigendommen te vrijwaren.

130 werken
Voor deze tentoonstelling bracht het KMSKA 130 werken samen, waarvan 20 uit eigen collectie, 50 uit het Musée Zadkine in Parijs en nog 60 uit andere binnen- en buitenlandse musea en privécollecties. Een van de tentoongestelde objecten is een maquette van Zadkines in Nederland veruit bekendste werk, De verwoeste stad, dat sinds 1953 in Rotterdam staat. Bij Hannibal Books verscheen een catalogus met meer dan 200 afbeeldingen.



Zadkins entourage
Naast Zadkine zelf maakt de expo bewust plaats voor de mensen rondom hem. Bezoekers ontdekken hoe zijn carrière vorm kreeg dankzij een netwerk van Vlaamse expressionisten, verzamelaars, galeriehouders en mecenassen, onder wie André De Ridder, Paul-Gustave van Hecke, Gustave De Smet en Jozef Cantré. Ook werken van tijdgenoten als Marc Chagall, Jacques Lipchitz en Amedeo Modigliani plaatsen Zadkines verhaal binnen de internationale avant-garde waarin hij zich bewoog.
Gelijktijdig met de expositie in het KMSKA kan je in het Middelheim openluchtmuseum terecht voor de rondleiding In het spoor van Zadkine. Je ontdekt er Zadkines rol in de ontwikkeling van dit kunstpark, als kunstenaar, adviseur en mentor.
Samenwerking met Frans museum
Ossip Zadkine en België loopt van 31 oktober 2026 tot en met 18 april 2027 in de tijdelijke expozalen van het KMSKA. Ze kwam tot stand vanuit een samenwerking met het Musée Zadkine / Paris Musées. Dit museum heeft ook een aantal werken permanent uitgeleend aan het Musée Zadkine in Les Arques (departement Lot), waar Zadine en Prax een buitenverblijf hadden met veel meer atelierruimte dan waarover ze in Parijs beschikten. Een deel van hun stek in Les Arques is omgevormd tot museum. Elders in het landelijke dorp staan verschillende werken opgesteld in open lucht. De Pietà (1956-1957) van Zadkine vind je er in de crypte van de romaanse kerk Saint-Laurent.
Koen Mortelmans
















