Een vijfvoudige Tourwinnaar neemt afscheid, een doelpunt van Georges Grün brengt België in vervoering en een Tsjechische atleet schrijft olympische geschiedenis. Verder maken we kennis met een Zweedse wielerfamilie, een Amerikaanse bokskampioen met een bewogen verleden en een sport die heel toevallig ontstond dankzij een bokshandschoen. De sportgeschiedenis heeft ook deze week weer heel wat te vertellen.
18 november 1987 – Afscheid van Jacques Anquetil, de eerste vijfvoudige Tourwinnaar
Op 18 november 1987 overlijdt Jacques Anquetil, amper 53 jaar oud. De Franse wielerlegende heeft dan al een onuitwisbare plaats in de geschiedenis van de wielersport veroverd. Hij is de eerste renner die vijf keer de Ronde van Frankrijk wint, een prestatie die later alleen Eddy Merckx, Bernard Hinault en Miguel Indurain weten te evenaren.
Anquetil behaalt zijn Tourzeges in 1957 en vervolgens vier keer op rij van 1961 tot en met 1964. Hij is een uitzonderlijke tijdrijder, die zijn tegenstanders niet zozeer met spectaculaire aanvallen als wel met een bijna angstaanjagende regelmaat weet te verslaan. Op zijn palmares staan daarnaast twee eindzeges in de Giro en één in de Vuelta. Daarmee wordt hij de eerste wielrenner die alle drie de grote rondes op zijn naam schrijft.
Zijn rivaliteit met Raymond Poulidor verdeelt jarenlang het Franse wielerpubliek. Poulidor is de eeuwige tweede, geliefd om zijn strijdlust en zijn menselijke tekortkomingen, terwijl Anquetil vaak als de koele rekenaar wordt beschouwd. Vooral hun beroemde schouder-aan-schouderduel op de Puy de Dôme tijdens de Tour van 1964 blijft in het collectieve geheugen hangen. Het Franse publiek ziet er twee totaal verschillende wielerpersoonlijkheden tegen elkaar strijden.
Ook buiten het wielrennen leidt Anquetil een allesbehalve conventioneel leven. Hij staat bekend als een levensgenieter, die zich niet altijd even strikt houdt aan de ascetische levenswijze die van topsporters wordt verwacht. Zijn indrukwekkende resultaten bewijzen dat hij uitstekend weet wanneer hij zich wel volledig moet concentreren. In 1987 maakt maagkanker een einde aan zijn leven, maar zijn naam blijft onlosmakelijk verbonden met de gouden jaren van het Franse wielrennen.
19 november 2006 – Roger Federer wint zijn derde Masters
Op 19 november 2006 bevestigt Roger Federer in Shanghai nog maar eens zijn uitzonderlijke klasse. De Zwitser verslaat de Amerikaan James Blake in de finale van de Tennis Masters Cup met 6-0, 6-3 en 6-4. De wedstrijd duurt nauwelijks anderhalf uur en levert Federer zijn derde eindzege op bij het prestigieuze seizoenstoernooi voor de beste spelers ter wereld.
Het is een periode waarin Federer het internationale mannentennis domineert. Zijn elegante manier van spelen, zijn bijzonder precieze slagen en zijn vermogen om een tegenstander van de ene hoek naar de andere te sturen, maken hem tot een van de meest bewonderde sporters van zijn generatie. Hij lijkt op de baan zelden gehaast, ook wanneer het tempo bijzonder hoog ligt.
Het seizoen 2006 is voor Federer buitengewoon succesvol. Hij wint drie grandslamtoernooien, haalt ook op Roland Garros de finale en sluit het jaar af met twaalf toernooizeges. Alleen Rafael Nadal, die hem in Parijs verslaat, weet zijn volledige overheersing op de grote toernooien te verhinderen. Hun rivaliteit zal de volgende jaren uitgroeien tot een van de mooiste verhalen uit de tennisgeschiedenis.
Wanneer Federer in 2022 afscheid neemt van het professionele tennis, staan er twintig grandslamtitels en 103 toernooizeges in het enkelspel op zijn palmares. Hij heeft in totaal 310 weken aan de leiding van de wereldranglijst gestaan, waarvan 237 onafgebroken. De Masterszege van 2006 is een van de zes die hij uiteindelijk zal verzamelen.
20 november 1985 – Een kopbal van Georges Grün brengt de Rode Duivels naar Mexico
Sommige doelpunten worden nooit vergeten. Vraag Belgische voetballiefhebbers die de jaren tachtig bewust hebben meegemaakt naar Georges Grün en de kans is groot dat ze meteen aan Rotterdam denken. Op 20 november 1985 speelt België in De Kuip de beslissende terugwedstrijd tegen Nederland voor een plaats op het wereldkampioenschap van 1986 in Mexico.
De Rode Duivels hebben de heenwedstrijd in Brussel met 1-0 gewonnen dankzij een doelpunt van Frank Vercauteren. In Rotterdam is de opdracht dus duidelijk: die voorsprong verdedigen of zelf scoren. Nederland heeft met spelers als Ruud Gullit en Marco van Basten echter een bijzonder talentvolle ploeg en zet de Belgen zwaar onder druk.
In de tweede helft openen de Nederlanders de score via Peter Houtman. Wanneer Rob de Wit in de 83ste minuut de 2-0 maakt, lijkt het Belgische WK-avontuur voorbij. Maar enkele minuten later krijgt Georges Grün, die als invaller op het veld is gekomen, de bal toegespeeld door Eric Gerets. Met een rake kopbal brengt hij de stand op 2-1.
Nederland wint de wedstrijd, maar België plaatst zich dankzij het toen geldende principe van de uitdoelpunten. De Belgische treffer in Rotterdam is bij een gelijke totaalscore doorslaggevend. Voor de Nederlanders is het een enorme ontgoocheling, terwijl de Rode Duivels een feest mogen beginnen dat uiteindelijk nog veel langer zal duren.
Op het WK in Mexico verrast België immers de internationale voetbalwereld. De ploeg van Guy Thys bereikt de halve finale, waarin het Argentinië van Diego Maradona ontmoet. De latere wereldkampioen wint met 2-0, dankzij twee doelpunten van Maradona. België eindigt uiteindelijk als vierde, destijds de beste prestatie uit de geschiedenis van onze nationale ploeg. Die hele campagne begon met een kopbal die de Belgische voetballiefhebbers nooit meer zijn vergeten.
21 november 1959 – Het bewogen leven van bokskampioen Max Baer eindigt
Op 21 november 1959 sterft de Amerikaanse bokser Max Baer op vijftigjarige leeftijd aan een hartaanval. In de jaren dertig behoort hij tot de bekendste zwaargewichten ter wereld, niet alleen vanwege zijn harde stoten, maar ook door zijn flamboyante persoonlijkheid en de tragische gebeurtenissen die zijn loopbaan overschaduwen.
Baer wordt in 1934 wereldkampioen bij de zwaargewichten wanneer hij de Italiaan Primo Carnera verslaat. Een jaar later raakt hij zijn titel kwijt aan James J. Braddock, die als grote underdog voor een van de opmerkelijkste verrassingen uit de boksgeschiedenis zorgt. Het verhaal van Braddock zal later bekend worden bij een nieuw publiek dankzij de film Cinderella Man.
Achter de spectaculaire bokscarrière van Baer schuilt echter ook een donker verhaal. In 1930 raakt zijn tegenstander Frankie Campbell tijdens hun gevecht zo zwaar gewond dat hij de volgende dag overlijdt. Twee jaar later vecht Baer tegen Ernie Schaaf, die hij zware klappen toebrengt. Schaaf sterft in februari 1933 na een volgende wedstrijd tegen Primo Carnera. Over de precieze medische oorzaken en de mogelijke gevolgen van zijn eerdere gevecht wordt nadien veel gediscussieerd.
Die gebeurtenissen bezorgen Baer de reputatie van een bijzonder gevaarlijke bokser, hoewel mensen uit zijn omgeving hem juist als een vriendelijke en gevoelige man beschrijven. De dood van Campbell heeft hem persoonlijk diep geraakt. Baer verschijnt later ook in films en blijft een bekende figuur in de Amerikaanse amusementswereld. Zijn zoon Max Baer junior zal eveneens naam maken, maar dan als acteur.
Zijn verhaal herinnert eraan hoe anders de bokssport in die tijd was. De medische begeleiding, de bescherming van de atleten en de aandacht voor hersenletsels stonden nog lang niet op het niveau dat vandaag van een professionele sportorganisatie wordt verwacht.
22 november 2000 – Emil Zátopek, de locomotief van de atletiek, overlijdt
Op 22 november 2000 overlijdt Emil Zátopek op 78-jarige leeftijd. De Tsjechische langeafstandsloper behoort tot de grootste atleten die ooit aan Olympische Spelen hebben deelgenomen. Zijn naam blijft vooral verbonden met de Spelen van Helsinki in 1952, waar hij een prestatie levert die niemand hem ooit heeft nagedaan.
Zátopek wint in Helsinki goud op de 5.000 meter, de 10.000 meter én de marathon. Vooral die laatste overwinning is opmerkelijk, want hij loopt er zijn eerste marathonwedstrijd ooit. Zijn ongewone manier van lopen, met een vertrokken gezicht, zwaaiende armen en een lichaam dat voortdurend onder grote spanning lijkt te staan, bezorgt hem de bijnaam de Tsjechische locomotief.
Zijn stijl oogt weinig elegant, maar de resultaten zijn indrukwekkend. Op de Olympische Spelen van Londen in 1948 heeft hij al goud veroverd op de 10.000 meter en zilver op de 5.000 meter. Daarnaast vestigt hij talrijke wereldrecords en ontwikkelt hij een trainingsaanpak met zware intervalreeksen die grote invloed zal krijgen op de internationale atletiek.
Ook buiten de sport kent Zátopek een bewogen leven. Tijdens de Praagse Lente van 1968 spreekt hij zich uit voor de hervormingsbeweging in Tsjechoslowakije. Na het neerslaan ervan valt hij bij het communistische regime in ongenade. Hij verliest zijn positie en moet jarenlang zwaar en weinig prestigieus werk verrichten.
Dat maakt zijn verhaal bijzonder. Zátopek wordt niet alleen herinnerd als een uitzonderlijke atleet, maar ook als iemand die zich in moeilijke omstandigheden niet zomaar neerlegt bij wat hem wordt opgelegd. Zijn olympische driedubbel blijft ondertussen een van de meest indrukwekkende prestaties uit de atletiekgeschiedenis.
23 november 1940 – Gösta Pettersson, een van vier wielrennende broers, wordt geboren
Op 23 november 1940 wordt in Zweden Gösta Pettersson geboren. Hij groeit uit tot een van de belangrijkste wielrenners die zijn land ooit heeft voortgebracht en zorgt samen met zijn drie broers voor een bijzonder hoofdstuk in de olympische wielergeschiedenis.
Gösta, Sture, Erik en Tomas Pettersson vormen in de jaren zestig een opmerkelijk viertal. Alle vier zijn ze sterke tijdrijders en samen vertegenwoordigen ze Zweden in de ploegentijdrit. Op de Olympische Spelen van Mexico in 1968 veroveren de vier broers de zilveren medaille op de 100 kilometer ploegentijdrit, achter Nederland. Een nationale olympische wielerploeg die volledig uit broers bestaat, is op zichzelf al een uitzonderlijk gegeven.
Gösta blijkt ook individueel over bijzondere kwaliteiten te beschikken. Hij stapt over naar het professionele wielrennen en wint in 1971 de Ronde van Italië. Daarmee wordt hij de eerste Zweed die een van de drie grote wielerrondes op zijn naam schrijft. Ook de Ronde van Romandië staat op zijn erelijst.
Zijn Girozege is opmerkelijk in een periode waarin de internationale wielersport vooral wordt gedomineerd door Belgische, Italiaanse, Franse en Nederlandse renners. Pettersson toont dat ook een wielrenner uit het hoge noorden kan meestrijden om de grootste prijzen.
De vier broers blijven een bijzondere plaats innemen in de Zweedse sportgeschiedenis. In het huidige wielrennen zijn er wel meer succesvolle broers en zussen, maar een volledige olympische ploeg met vier broers blijft toch een verhaal apart.
24 november 1887 – Een bokshandschoen en een bezemsteel liggen aan de oorsprong van softball
Niet iedere sport ontstaat na jarenlang overleg, ingewikkelde reglementen of grondige technische experimenten. Soms volstaan een paar enthousiaste mensen, een bokshandschoen en een bezemsteel. Op 24 november 1887 wordt in Chicago de basis gelegd voor wat later softball zal worden.
In de Farragut Boat Club hebben voormalige studenten en supporters van Harvard en Yale zich verzameld om de uitslag van een Americanfootballwedstrijd tussen beide universiteiten te vernemen. Wanneer bekend wordt dat Yale gewonnen heeft, gooit een enthousiaste supporter een opgerolde bokshandschoen naar iemand van Harvard. Die probeert de handschoen weg te slaan met een stok.
George Hancock, een aanwezige verslaggever, ziet er meteen de mogelijkheden van in. Hij stelt voor om er een spel van te maken en tekent met krijt een speelveld uit op de vloer. De opgerolde handschoen doet dienst als bal en een stuk bezemsteel als slaghout. Zo ontstaat een vroege vorm van indoor baseball, die later zal uitgroeien tot softball.
De sport wordt geleidelijk verder ontwikkeld, met eigen spelregels en aangepast materiaal. Softball lijkt sterk op honkbal, maar de bal is groter, het speelveld kleiner en de werper gooit onderhands. De sport verspreidt zich vanuit de Verenigde Staten over de rest van de wereld en krijgt uiteindelijk ook een plaats op de Olympische Spelen.
Het is een van de merkwaardigste ontstaansverhalen uit de sportgeschiedenis. Een wedstrijd tussen twee Amerikaanse universiteiten leidt onrechtstreeks tot de geboorte van een heel andere sport. En dat allemaal omdat iemand op een feestelijke bijeenkomst een bokshandschoen naar een tegenstander gooit.
Volgende week trekken we opnieuw door de sportgeschiedenis, op zoek naar vergeten kampioenen, onverwachte overwinningen en gebeurtenissen die soms even merkwaardig als onvergetelijk zijn.
















