Als fervente boekenlezer reist Johan Dhaene niet alleen fysiek maar ook in het hoofd. In deze aflevering neemt hij ons meer naar Amerika.
Er gaat geen dag voor bij of we worden overstelpt met berichten over de toestand in de Verenigde Staten en de daaraan gekoppelde acties die hun president telkens weer ‘in the picture’ brengt. Dit jaar wordt dan nog eens heel apart, gezien Amerika op 4 juli de 250 jaar Onafhankelijkheid zal vieren en dat niet onopgemerkt voorbij zal laten gaan. Maar wat weten we eigenlijk over de voorbije 250 jaar Amerikaanse geschiedenis en wat daaraan voorafging? Ik verdiepte mij de voorbije dagen dan ook in een boek dat aan deze vraag op een zeer aangename manier tegemoet komt en mij meesleepte in de fascinerende historie van een wereldmogendheid die begon bij Columbus en voorlopig stopt bij Trump.
250 jaar Verenigde Staten werd gebundeld in 100 verhalen en vind je terug onder de titel ‘STARS, STRIPES & STORIES’, een boek dat de lezer ontegensprekelijk veel zal bijbrengen. Niet alleen omwille van de ontelbare gebeurtenissen die het land doorheen die lange periode heeft gekenmerkt, maar het is vooral de levendigheid waarmee auteur Nick Mertens alles neerpende, die het lezen ervan zo aangenaam en begrijpelijk maakt.
Als amerikanist combineert hij immers zijn fascinatie voor Amerika met de passie voor geschiedenis en publiceert hierbij in onder meer De Morgen, op Knack.be èn is vaak te zien als VS-kenner in verschillende duidingsprogramma’s. We mogen dus uitkijken naar 100 al dan niet bekende verhalen waarin grote idealen, dramatische conflicten, onverwachte wendingen en zware erfenissen hand in hand gaan. Een mengsel van politiek, cultuur, sport, economie, slavernij en momenten waarop Amerika zichzelf opnieuw uitvond, zichzelf tegensprak, zichzelf verloor en weer terugvond.
Zoals reeds aangehaald begint het verhaal in 1492, een jaartal dat eenieder bekend in de oren klinkt omwille van het feit dat dit één van de onmisbare items was tijdens de geschiedenislessen. Het jaar waarin Christoffel Columbus dacht Azië te hebben ontdekt, maar eigenlijk voet aan wal zette op een eiland in de huidige Bahama’s. Het was dan ook Amerigo Vespucci die doorhad dat het ontdekte gebied een nieuw continent vormde, de term Mundus Novus introduceerde en zijn inzichten zodanig documenteerde dat een Duitse cartograaf een wereldkaart publiceerde waarop hij het nieuwe continent ‘America’ noemde, de Latijnse vorm van Vespucci’s voornaam maar dan als gebruikelijke vrouwelijke landnaam voor continenten (zoals Europa, Asia). Het vijfde verhaal brengt de lezer naar 1692 met het kleine puriteinse dorpje Salem als de centrale plaats alwaar een van de meest beruchte gevallen van massahysterie de geschiedenis zou ingaan: de heksenjacht.
Opvallend: elk van de 100 verhalen krijgt van de auteur precies drie bladzijden om toe te lichten wat er precies gebeurde, welke impact dit had op dat moment èn voor de toekomst, wat de betekenis is voor het Amerika anno 2026. Puik werk dat geenszins afbreuk doet aan de inhoudswaarde van elk verhaal, integendeel. Op die manier blijft het voor de lezer beheersbaar en wordt deze op een efficiënte manier geïnformeerd omtrent het aangehaalde item.
We maken in het tiende verhaal kennis met de Founding Fathers die het pad naar de grondwet effenden en een systeem bedachten dat zowel de vrijheid van het individu als de stabiliteit van het land kon waarborgen (1787-1791). Verderop maken we kennis met de jonge Amerikaanse advocaat Francis Scott Key die tijdens de oorlog met Groot-Brittanië geïnspireerd werd door de Amerikaanse vlag (met vijftien sterren en vijftien strepen), er een gedicht over maakte dat later op de melodie van een populair Brits drinklied werd gezet en als ‘The Star-Spangled Banner’ als officieel volkslied zou bekend worden (1812-1814).
En er zijn nog heel wat meer verhalen die het 250-jarig bestaan van de Onafhankelijkheid zo boeiend en indrukwekkend maken: de eerste honkbalwedstrijd (1846), Yellowstone (1872), Ellis Island (1892), G-Men (1908), Fords droom op wielen (1913), McDonalds (1940), de Verenigde Naties (1945), ‘Tell ‘m about the dream, Martin’ (1963), van sciencefiction naar werkelijkheid (1969), de Pentagon Papers (1971), Aids krijgt een gezicht (1985), Operatie Desert Storm (1991), Sporticoon of een moordenaar die geluk had? (1994-1995), de aanval op Amerika (2001), de echo van ‘I can’t breathe’ (2012-2021), van gouden roltrap tot Oval Office (2016) en de prijs van polarisatie (2022-2025). Een kleine greep uit het ruime aanbod waarmee de auteur de geschiedenis van de Verenigde Staten uit de doeken doet. Het land dat velen doet dromen, maar ook het land waar slavernij en onrecht hoogtij vierde (of nog viert?). De 320 pagina’s dat het boek ‘rijk’ is, zal zonder enige twijfel doen inzien, nadenken, kennis verruimen en aandacht geven aan zij die het land hebben grootgebracht: de mens in al haar hoedanigheden en origines.
Een bijzonder interessant boek dat de auteur tussen 27 mei 2024 en 31 januari 2026 aan zijn pen kluisterde, maar een verfrissend en chronologisch beeld schetst van de VS. Een land dat niet alleen bestaat uit de Onafhankelijkheidsverklaring, presidenten en wetten die het land hebben gevormd, maar evenzeer uit de oprichting van McDonald’s, Disneyland en Coca-Cola.
Stars, Stripes & Stories van Nick Mertens is een uitgave van uitgeverij Ertsberg.
