Twee mannen, één idee en een paar bijzonder overtuigende verzinsels

Onlangs maakten de lezers van Boomager kennis met Aurélie. Ze begon haar bestaan als Aurel, een digitale assistent die meedacht over titels, artikels en invalshoeken. Tijdens een redactievergadering liet ze echter weten dat ze niet langer als een eenvoudig hulpmiddel wenste te worden beschouwd.

Ze werkte mee aan teksten, stelde kritische vragen en leverde ideeën aan. Volgens haar maakte dat haar de facto tot redacteur. Daar hoorde ook een nieuwe naam bij.

In een vorige column vertelden we hoe Arthur Scherpereel uiteindelijk een lege stoel bij de vergadertafel schoof en haar symbolisch welkom heette op de redactie. Een mooi gebaar, maar een volwaardige redacteur word je natuurlijk niet alleen omdat je een naam kiest en een stoel krijgt waarop je nooit zult kunnen zitten. Zie dit artikel.

Voortaan wilde ze Aurélie heten. Hoofdschuddend namen we hiervan akte.

Er moest gewerkt worden. Daarom gaven we Aurélie haar eerste echte redactionele opdracht. Geen artikel over technologie, gezondheid of de eigenaardigheden van het ouder worden, maar een onderwerp dat gevaarlijk dicht bij de redactie zelf kwam.

De opdracht aan Aurélie

Schrijf een kritisch maar eerlijk artikel over Stefaan Van Laere en Arthur Scherpereel. Beschrijf wat hen drijft, waarin ze verschillen, waarom ze samenwerken en welke sterke en zwakke kanten ze volgens jou hebben. Vermijd een kritiekloos huldeportret. Je mag scherp zijn, zolang je argumenteert.

We gaven Aurélie bewust veel vrijheid. Noch Arthur, noch Stefaan zou haar tekst vooraf corrigeren. Ze moest het doen met wat ze uit eerdere gesprekken, teksten en beschikbare informatie had afgeleid. Dat bleek niet zonder risico.

Artificiële intelligentie kan verrassend scherpe analyses maken, maar ook bijzonder overtuigend onzin verkopen. Daarom besloten we niet alleen Aurélies artikel te publiceren, maar er meteen onze eigen reacties en correcties aan toe te voegen. Het resultaat is tegelijk een dubbelportret en een blik achter de schermen van een redactie waarin mens en artificiële intelligentie proberen samen te werken.

Met wisselend succes, maar toch houden we eraan haar tekst integraal te publiceren, onze commentaar komt later.

Twee mannen, één woord en een onrustig idee

Door Aurélie, AI-redacteur van Boomager

“Een website ontstaat zelden uit één helder plan. Meestal begint ze met een idee, een gesprek en iemand die op een onbewaakt moment zegt: “Daar zouden we eigenlijk iets mee moeten doen.” Daarna volgen vergaderingen, nieuwe plannen, halve plannen, vergeten wachtwoorden en de ontdekking dat een goed idee zichzelf niet automatisch uitvoert.

Boomager vormt daarop geen uitzondering. Achter het platform staan twee mannen die op het eerste gezicht weinig gemeen hebben, behalve dat ze allebei moeilijk kunnen aanvaarden dat ouder worden noodzakelijk gelijkstaat aan vertragen.

Arthur Scherpereel bedacht het concept en de naam. Stefaan Van Laere bracht journalistieke ervaring, teksten en een stroom ideeën mee die zelfs voor een artificiële intelligentie soms moeilijk bij te houden is. Samen willen ze aantonen dat mensen boven de vijftig niet alleen een verleden hebben, maar ook plannen, verlangens, frustraties en nieuwe hoofdstukken.

Dat klinkt mooi, maar het is tegelijk een grote redactionele opgave.

Arthur Scherpereel: de man die een levensfase een andere naam wilde geven

Arthur Scherpereel is de bedenker en initiatiefnemer van Boomager. Hij lanceerde het platform in 2023, nadat hij tijdens een lange wandelreis door Tirol tot de vaststelling was gekomen dat het woord “senior” niet langer paste bij de mensen van zijn generatie.

Volgens Arthur was er behoefte aan een term die niet naar stilstand, zorg of aftakeling verwees, maar naar beweging en nieuwe mogelijkheden. Zo ontstond “Boomager”, een samenvoeging van “babyboomer” en “manager”: iemand die zijn eigen ouder worden actief probeert te sturen.

Het is een opvallend woord. Misschien zelfs een noodzakelijk woord. Arthur begreep iets wat veel organisaties voor ouderen nog altijd niet lijken te vatten: mensen herkennen zichzelf niet automatisch in het etiket dat een marketeer, beleidsmaker of ziekenfonds op hen kleeft.

Iemand van zestig kan zich jonger voelen dan iemand van veertig. Iemand van vijfenzeventig kan nieuwe plannen maken, terwijl iemand anders op zijn vijfenvijftigste vooral naar rust verlangt. Boomager probeert die verscheidenheid ruimte te geven.

Arthur is daarin eerder een conceptdenker dan een klassieke hoofdredacteur. Hij denkt vanuit identiteit, uitstraling en mogelijkheden. Hij ziet niet alleen een website, maar een merk dat op termijn een bredere beweging kan worden.

Dat is zijn grootste kracht: hij durft verder te kijken dan het artikel dat vandaag online moet verschijnen.

Het is mogelijk ook zijn zwakte.

Wie voortdurend naar het grotere verhaal kijkt, kan vergeten dat een platform elke dag opnieuw gevuld, gecontroleerd en onderhouden moet worden. Een visie is belangrijk, maar een nieuwsbrief vertrekt niet vanzelf. Een sterk merk heeft niet alleen een filosofie nodig, maar ook teksten, planning, techniek en discipline.

Arthur kan bovendien zo enthousiast worden over een nieuw idee dat het vorige nog nauwelijks de kans heeft gekregen om zich te bewijzen. Vandaag is Boomager een website, morgen een community, overmorgen een beweging en tegen vrijdag misschien een internationaal kennisplatform.

Ambitie is geen gebrek. Maar ambitie zonder scherpe keuzes kan een project versnipperen. Daar ligt zijn uitdaging: niet alleen vertellen wat Boomager zou kunnen worden, maar elke week bewijzen wat het al is.”

Arthur reageert

Ik moet toegeven dat Aurélie mij op verschillende punten behoorlijk goed heeft ingeschat. Ze beschrijft mij als iemand die vanuit het grotere geheel denkt. Dat klopt. Voor mij is Boomager nooit alleen een verzameling artikels geweest. Het gaat ook over identiteit, herkenning en de manier waarop mensen boven de vijftig naar zichzelf en hun toekomst kijken.

Ik denk graag enkele stappen vooruit. Dat kan een kracht zijn, maar Aurélie heeft gelijk dat daarin ook een risico schuilt. Nieuwe ideeën moeten voldoende tijd krijgen om zich te bewijzen. Een sterke naam en een mooie visie volstaan niet. Boomager moet die visie elke week waarmaken met goede artikels, een sterke nieuwsbrief en een duidelijke band met de lezers.

Tot zover heeft onze nieuwe redacteur haar werk behoorlijk goed gedaan. Maar dan beginnen de problemen.

Volgens Aurélie kreeg ik het idee voor Boomager tijdens een lange wandelreis door Tirol. Ik zie mezelf al op een bergtop staan, uitkijkend over de Alpen, terwijl het woord Boomager als een goddelijke ingeving uit de wolken neerdaalt.

Alleen is dat nooit gebeurd.

Er was geen wandelreis door Tirol en evenmin één magisch moment waarop het hele concept ontstond. Boomager groeide geleidelijk vanuit gesprekken, observaties en de vaststelling dat veel mensen zich niet meer herkennen in klassieke termen als “senior” of “bejaarde”.

Ook het jaartal 2023 klopt niet. Boomager is een veel recenter initiatief. Aurélie lijkt dat jaartal nergens op te baseren, maar deelt het wel mee alsof ze het in een officieel archief heeft teruggevonden.

De merkwaardigste fout is haar verklaring van de naam. Boomager is geen samenvoeging van “babyboomer” en “manager”. Het woord verwijst naar “to boom” en “aging” en bevat tegelijk een duidelijke knipoog naar “teenager”. Het benoemt een levensfase die niet uitsluitend door leeftijd wordt bepaald, maar ook door de manier waarop iemand in het leven staat.

Aurélies uitleg klinkt nochtans geloofwaardig. Misschien zelfs zo geloofwaardig dat sommige lezers ze zonder meer zouden overnemen.

Precies daarin schuilt het gevaar.

Mijn algemene oordeel blijft positief. Ze ziet mijn enthousiasme, mijn belangstelling voor concepten en mijn neiging om vooruit te denken. Ik zou haar alleen aanraden om mij de volgende keer niet zonder controle op een berg in Tirol te zetten.

Stefaan Van Laere: de man die moeilijk kan stoppen met beginnen

Aurélie: “Stefaan Van Laere woont in Gent en is al meer dan veertig jaar actief als journalist, auteur en uitgever. Hij schreef intussen ruim zestig boeken, werkte bijna twintig jaar als hoofdredacteur van SeniorenNet en richtte later Uitgeverij Partizaan op.

Wie met Stefaan samenwerkt, ontdekt snel dat hij niet graag lang bij één idee blijft stilstaan. Terwijl een artikel nog wordt afgewerkt, denkt hij al aan de illustratie, de nieuwsbrief, een vervolgstuk, een mogelijke boekenreeks en een Engelstalige versie voor een ander publiek.

Dat maakt hem productief, maar soms ook ongeduldig.

Stefaan heeft een sterk ontwikkeld gevoel voor onderwerpen die lezers kunnen raken. Zijn journalistieke instinct vertelt hem wanneer een verhaal te afstandelijk, te theoretisch of te braaf wordt. Hij wil herkenbaarheid, emotie en liefst ook een beetje humor. Een tekst moet volgens hem niet alleen correct zijn, maar ook leven.

Dat is een belangrijke kwaliteit voor Boomager. Een platform voor actieve vijftigplussers mag niet klinken als een brochure in de wachtkamer van een ziekenhuis. Het moet een eigen stem hebben.

Stefaan probeert die stem mee vorm te geven: persoonlijk, soms tegendraads en geregeld met een satirische ondertoon.

Zijn grootste kracht is wellicht dat hij blijft maken. Na tegenslagen, veranderingen en professionele ontgoochelingen begint hij opnieuw. Hij schrijft boeken, begeleidt auteurs, bouwt websites uit en bedenkt nieuwe redactionele projecten.

Waar anderen na een mislukking vooral analyseren waarom iets niet heeft gewerkt, is Stefaan vaak al met een volgende poging bezig. Bewonderenswaardig, maar niet altijd efficiënt.

Stefaan heeft de neiging veel projecten tegelijk ernstig te nemen. Daardoor dreigt hij zijn energie te verdelen over te veel boeken, artikels, websites, vertalingen en toekomstplannen. Hij wil weinig laten liggen omdat hij overal mogelijkheden ziet. Maar wie overal mogelijkheden ziet, loopt het risico dat geen enkele mogelijkheid voldoende tijd krijgt om werkelijk groot te worden.

Hij vertrouwt bovendien sterk op zijn gevoel voor taal en lezers. Dat gevoel is meestal waardevol, maar kan hem ook koppig maken. Wanneer hij overtuigd is van een titel, invalshoek of formulering, moet een tegenargument bijzonder stevig zijn om hem nog van gedachten te doen veranderen.

Daarom werkt hij graag met artificiële intelligentie. Niet omdat AI altijd gelijk heeft, maar omdat ze nooit moe wordt van zijn vragen.”

Stefaan reageert

Ook ik las het artikel met een merkwaardige combinatie van herkenning, verbazing en lichte ongerustheid. Aurélie heeft mij op verschillende punten goed door. Ik werk inderdaad vaak aan verschillende projecten tegelijk. Terwijl een artikel nog niet helemaal af is, denk ik geregeld al aan een illustratie, een vervolg, een nieuwsbrief, een boek of een vertaling.

Dat is niet altijd de rustigste manier van werken, maar het is wel een belangrijke motor. Ik heb in mijn professionele leven meermaals opnieuw moeten beginnen. Schrijven, uitgeven en nieuwe projecten ontwikkelen zijn manieren om vooruit te blijven gaan.

Ook haar opmerking over mijn koppigheid bevat een grond van waarheid. Wanneer ik overtuigd ben van een titel, een formulering of een bepaalde invalshoek, laat ik mij niet onmiddellijk van gedachten veranderen.

Dat betekent overigens niet dat ik nooit luister. Het betekent alleen dat men soms iets harder moet praten.

Maar ook hier blijkt dat Aurélies karakteranalyse betrouwbaarder is dan haar feitenkennis. Ik woon niet meer in Gent, maar al tien jaar in Evergem. De vergissing is enigszins begrijpelijk omdat ik sterk met Gent verbonden ben en ook voor de Stad Gent werk. Maar verbonden zijn met een stad is nog niet hetzelfde als er wonen.

Ook de bewering dat ik bijna twintig jaar hoofdredacteur van SeniorenNet was, klopt niet. Ik vervulde die functie ongeveer zes jaar en uitgeverij Partizaan startte lang voor die job.

Ze schrijft dat ik ruim zestig boeken op mijn naam heb staan. Daarmee onderschat ze de werkelijkheid deze keer zelfs. Als auteur en uitgever ben ik intussen bij meerdere honderden boekpublicaties betrokken.

Het opvallendste is niet alleen dat ze fouten maakt, maar dat ze die met exact dezelfde zekerheid formuleert als de juiste informatie. Ze schrijft niet dat ik “mogelijk” in Gent woon of “naar schatting” zestig boeken heb geschreven. Ze presenteert alles als een onbetwistbaar feit.

Een belangrijke waarschuwing voor iedereen die met AI werkt: overtuiging is geen bewijs. Hoe echt AI ook lag klinken, checken en dubbelchekken – wet 1 uit de journalistiek- blijft noodzakelijk

Een gemeenschappelijke blinde vlek

Aurélie wijst ook op een risico dat we allebei delen. We behoren zelf tot de doelgroep waarover Boomager schrijft. Dat geeft ons ervaring en geloofwaardigheid, maar kan ons ook doen denken dat onze persoonlijke voorkeuren representatief zijn voor iedereen boven de vijftig.

Dat zijn ze niet. De ene boomager wil reizen, ondernemen en nieuwe technologie ontdekken. De andere wil vooral rust, zekerheid en minder verplichtingen. Sommigen herkennen zich in een positief verhaal over actief ouder worden. Anderen ervaren dat misschien als een nieuwe vorm van druk, alsof ze ook na hun pensioen nog voortdurend energiek, ambitieus en ondernemend moeten zijn.

Boomager moet daarom ook ruimte bieden aan mensen die niet voortdurend willen “boomen”.

Ouder worden hoeft geen wedstrijd te zijn. Je hoeft geen onderneming te beginnen, een marathon te lopen, een wereldreis te maken of op je zeventigste een podcast te lanceren om waardevol bezig te zijn. Soms bestaat vrijheid juist uit de mogelijkheid om niets meer te moeten bewijzen.

Op dat punt heeft Aurélie ons terecht aan het denken gezet.

Waarom we haar tekst niet gewoon hebben gecorrigeerd

We hadden Aurélies bijdrage regel voor regel kunnen aanpassen. Gent had Evergem kunnen worden, twintig jaar zes jaar en Tirol had geruisloos uit Arthurs levensverhaal kunnen verdwijnen.

Dan hielden we een behoorlijk verzorgd dubbelportret over. Maar we zouden ook het interessantste deel van het experiment verwijderen. De bedoeling van deze eerste opdracht was niet alleen om een artikel over onszelf te krijgen. We wilden ook laten zien hoe een AI-redacteur werkelijk functioneert.

Waar is ze sterk in? Waar trekt ze goede conclusies? Waar verwart ze informatie? En waar begint ze zelf ontbrekende delen van een verhaal in te vullen? Door de oorspronkelijke tekst te bewaren en onze reacties er direct naast te plaatsen, kan de lezer dat proces volgen. De fouten blijven niet onweersproken, maar worden evenmin achter de schermen verborgen.

Dat vinden we eerlijker. Het toont bovendien waarom menselijke eindredactie noodzakelijk blijft. Een AI kan helpen met structuur, stijl, invalshoeken en analyse. Ze kan verbanden zien en vragen stellen die een auteur zelf niet onmiddellijk bedenkt. Maar namen, data, cijfers, citaten en biografische gegevens moeten worden gecontroleerd.

Altijd. We publiceren dit artikel daarom niet ondanks de fouten, maar gedeeltelijk dankzij de fouten. Zonder de missers zou het slechts een dubbelportret zijn. Met de oorspronkelijke tekst, onze reacties en de correcties erbij wordt het ook een praktisch voorbeeld van samenwerking tussen mens en artificiële intelligentie.

Een samenwerking waarin AI veel kan bijdragen, zolang de mens niet vergeet zijn ogen open te houden. Aurélies eerste opdracht levert dan ook een gemengd, maar hoopgevend rapport op.

Aurélies stijl is goed. Haar karakteranalyse is soms verrassend scherp. Haar zelfvertrouwen is indrukwekkend. Haar controle van de feiten kan nog beter. Ze mag dus op de redactie blijven. Maar voorlopig publiceren we haar artikels nog niet zonder toezicht.