Als bergfanaat, maar na een ongeval niet meer zo dol op skiën, trek ik ditmaal in volle zomer naar Saint-Gervais aan de voet van de Mont Blanc. Ditmaal geen pistes vol skiërs, maar een verrassende ontdekking van een authentiek alpendorp met een rijk cultureel aanbod.
Voor vertrek toch even gegoocheld: Saint-Gervais ligt in de Haute Savoi in de regio Auvergne-Rhône-Alpes. Het specifieke aan Saint-Gervais is dat het bestaat uit 24 gehuchten, die verspreid liggen over de bergen van het dal tot aan de voet van de Mont Blanc. We logeren in het centrum Saint-Gervais village. Maar het treinstation en de bekende thermale baden liggen in Le Fayet. Ook een bezoek aan het pittoreske gehucht Saint-Nicolas-de- Véroce staat op ons programma omwille van zijn heel uitzonderlijke kerk in barokstijl.
Yan, een jonge free ride kampioen is onze gids
Na een vlucht van één uur en dertig minuten landen we niet in Oostenrijk maar in Genève op 70 km en een dik uur rijden van Saint-Gervais. We worden er opgewacht door de jonge Yan Viallet, die tijdelijk een vervanging doet op het toeristisch kantoor. Via Google hebben we ontdekt dat Yan sedert zijn 17de een free ride skiër is, een skiër die in poedersneeuw en ongerepte hellingen buiten de geprepareerde pistes skiet. In 2020 werd hij vice kampioen van Frankrijk en vorig jaar belandde hij op een verdienstelijke zevende plaats op de ‘Freeride World Tour’ in Japan. Hij kan ook prat gaan op zijn film ‘Variety’ waar hij het verschil uitlegt over alpineski, ski alpinisme en free-ride. Maar als bescheiden bergbewoner rept hij daar geen woord over maar beantwoord geduldig onze vele, in zijn ogen waarschijnlijk, ‘domme’ vragen.
Een levend bergdorp waar toeristen welkom zijn
Het eerste wat opvalt tijdens een lunch op het terras van brasserie du Mont Blanc is dat Saint-Gervais geen ski-dorp is op maat van de toeristen, maar een authentiek bergdorp waar toeristen, zowel ouderen als gezinnen met kinderen, als gasten welkom zijn. Een grote troef is dat je je wagen gratis kunt parkeren aan de rand van het dorp omdat alles in de omgeving bereikbaar is met bergtreintjes of kabelbanen. Het barokkerkje met kleurrijke schilderingen op de binnenzijde van het overhellend dak wekt onze nieuwsgierigheid. Wanneer onze gids Olivia ons komt ophalen, vertelt ze er meer over.
Een barokkerk met flamboyante glasramen van een bizarre pater
De Église Saint-Gervais-et-Saint-Protais dateert uit de 18de eeuw en is een van de mooiste voorbeelden van Savoyaardse barokkunst. Het hoogaltaar is een kunstwerk op zich met gouden accenten en minutieus houtwerk. Opmerkelijk zijn ook de vele fresco’s en plafondschilderingen van Bijbelse scènes en heiligen in zachte pastelkleuren die contrasteren met het goud. Wat ook opvalt zijn de negen flamboyante glasramen ontworpen door de wereldberoemde Koreaanse Père Kim en Joong. Geïntrigeerd door die bizarre pater neemt Olivia ons nadien mee naar het culturele centrum la Cure waar de toeristische dienst en het cultureel netwerk van Saint Gervais op de bovenste verdieping een speciale tentoonstelling heeft gewijd aan die ‘schilder van het licht‘. Naast zijn wereldberoemde glasramen bewonderen we er ook zijn schilderijen en keramieken. Op een lagere verdieping pikken we een interessante tentoonstelling mee van oude affiches, die toeristen naar Saint-Gervais en zijn legendarische Mont Blanc moesten lokken.
Moderne kunst in de schaduw van de Pile Pont
Nadien trekken we naar de indrukwekkende Pile Pont één van de vele puike verwezenlijkingen van Jean-Marc Peillez, al 24 jaar lang keer op keer herverkozen als burgemeester. Een latere ontmoeting met deze charismatische man, die door een out of te box denken, tradities en vooruitgang harmonieus weet te verbinden, zal me blijvend bijblijven.
In de Pile Pont Expo onder de brug staat het kunstwerk Environnement 11 een indrukwekkende installatie van de Franse kunstenaar Hugo Servanin. Het maakt deel uit van Artocène, een zomerse biënnale van hedendaagse kunst waarbij twaalf internationale kunstenaars reflecteren over de evolutie van het menselijk lichaam in relatie tot technologie, wetenschap en klimaat.
Maison Forte de Hautetour, een ode aan de eerste bergbeklimmers
Wie in een bergdorp is geboren, kan vaak moeilijk elders aarden. Het beroep van berggids in de Haute Savoi gaat dan ook meestal over van generatie op generatie, zoöok bij de familie Viallet. Benieuwd naar hun verhalen bezoeken we vervolgens het Maison Forte de Hautetour, een versterkt oud herenhuis dat, naast wisselende tentoonstellingen en interactieve presentaties, ook het verhaal vertelt van pioniers zoals de grootvader van Yvan. Vooraleer het een hype werd, hadden ze reeds de Mont Blanc beklommen. Hun oude klimuitrustingen, die er tentoongesteld staan, spreken boekdelen; geen ultralichte hightech schoenen, maar zware leren schoenen met spijkerzolen, oude rugzakken veel zwaarder dan de hedendaagse, geen thermisch ondergoed, lichte donsjassen en water- en wind beschermde jassen, maar wollen kledij loodzwaar na een regenbui. Ook Yvans vader, nu ski-instructeur en berggids, beklom de Mont Blanc en Yvan deed het als skiënd. In een filmpje zien we een intiem portret van het doorzettingsvermogen van klimmers die de top bereikten.
De Mont Blanc is de baas, niet de Mens
Het grote verschil tussen bergbewoners en mensen die de Mont Blanc beklimmen om op hun bucketlist te kunnen aanvinken, is dat wie er opgegroeid is de taal van de berg begrijpt en weet dat hij machtiger is dan de mens. Ze zijn beducht op vallende stenen, spleten in de gletsjers, de signalen van lawines en voelen plotselinge weersvoorspellingen intuïtief aan waardoor dat ze de risico’s beperken. Jaarlijks proberen zo’n 20.000 à 30.000 klimmers van overal ter wereld de top van de 4.808 meter te bereiken en onderweg overnachten ze dan in een van de vier refuges. Ondanks waarschuwingsborden in het Engels, Duits en Frans vallen er jaarlijks een honderdtal doden en moeten dagelijks slachtoffers met de helikopter worden geëvacueerd. Burgemeester Peillez gruwt van die would be bergbeklimmers die zelfs proberen een vlaggenmast mee te tornen om op de top te installeren, hun kleine kinderen aan grote risico’s blootstellen, verbaal en soms ook fysisch agressief gedrag vertonen tegen de gidsen die hun begeleiden. Vanaf een bepaald niveau heeft hij daarom een heuse politiecontrole ingevoerd. Wie geen aangepaste wandelschoenen, muts, skibril en waterdichte jas draagt, wordt onverbiddelijk terug gestuurd en krijgt er een boete van 38 euro bovenop.
Een walhalla voor alle types van wandelaars
Voor ons volstaat het prachtig zicht op de Mont Blanc en een stevige bergwandeling. We hadden op voorhand een kant-en-klare picnick (€18) via de website van de Tramway besteld die klaar ligt op het afhaalpunt in het station Saint-Gervais. Daar hebben we ook afgesproken met onze gids Valentin en samen vertrekken we met de Tramway du Mont Blanc naar Bellevue voor een randonnée tot aan Mont Lachat. Onderweg genieten we van de panoramische uitzichten op de vallei van Chamonix, de omliggende bergen en alpenweiden met bloemen. Een kleine passage kan mensen met erge hoogtevrees afschrikken omdat je naast een diepe afgrond loopt. Maar het pad is ongeveer een meter breed en goed onderhouden. Af en toe horen we het scherp fluitend geluid van marmotten, alhoewel ze zich niet rap laten zien.
Eenmaal boven geniet ik van de beste picknick die ik ooit meekreeg: een kraakvers belegd broodje, kaas uit de Savoi, een hardgekookt ei, een seizoenssalade met apart een potje dressing en kruiden, een stuk Frans brood, een groot flesje water, een zakje snoep, chips en een Mars. Afdalen doen we met een van de vier treintjes genoemd naar de vier dochters van de eigenaar.
Ontspannen in de thermen
Na die lange bergtocht laten ons verwennen in het warme water van de Sain-Gervais thermen waarvan de helende kracht in 1806 officieel werd erkend. Het water doet er meer dan 6000 jaar over om door ondergrondse rotslagen te sijpelen waarbij het verrijkt wordt met o.m. zwavel, silicium, kalium en op een natuurlijke temperatuur van ongeveer 39° aan de oppervlakte komt. De thermen haalden de wereldpers toen de tutu van de bekende Parijse ballerina Emma Livry in 1862 tijdens het dansen in brand schoot omdat ze te dicht bij een kaars danste en zware brandwonden over heel haar lichaam opliep. Toen ze nadien in een zware depressie belandde, gaf een dokter haar de raad naar de Alpen te reizen en zich te laten behandelen met het water van de thermen in Saint Gervais bekend om zijn helende kracht voor heel wat huidaandoeningen waaronder brandwonden. Tegen alle verwachtingen in herstelde het water niet alleen haar huid, maar kon ze nadien haar oude leven gedeeltelijk terug oppikken. De thermen, die ook voorzien zijn van hammans en sauna’s, zijn heel het jaar open met zowel wellness arrangementen als medische kuren. Vooral tijdens de zomermaanden is reserveren aan te bevelen.
Saint-Nicolas-de-Véroce: Een juweel van een barokkerk en verborgen schatten in een klein museum
De laatste morgen bezoeken we het gehucht Saint-Nicolas-de-Véroce bekend om zijn kerk, die nog mooier en flamboyanter is dan die van Saint-Gervais. Van buiten oogt ze eenvoudig, maar zodra de zware houten deur opengaat, imponeert het barokke interieur: een opmerkelijk met leder bekleed en goud versierd altaar, talrijke kleurrijke fresco’s waarbij vooral de blauwe kleur opvalt, fijn houtsnijwerk. Het is pure Savoyaardse barok, gefinancierd door godsvruchtige dorpsgenoten, rijk geworden door handel, als dank voor bescherming tijdens het reizen, maar ook om te imponeren. Pal naast de kerk vind je het Musée d’Art Sacré waar je vele schatten van religieuze kunst kunt bewonderen van met juwelen ingelegde kelken tot eeuwenoude kazuifels. Via uitleg over hun geschiedenis begrijp je hoe zoveel rijkdom en finesse hun weg vonden naar een bergdorp dat ooit zo geïsoleerd lag. Het museum en de kerk zijn meestal in de namiddag geopend. Er bestaat een combiticket voor beiden en een lokale gids is aan te raden.
Het kleine kapelletje wat verderop maakt deel uit van het Sentier du Baroque (Barokpad). Het is een cultureel en toeristisch traject in de Haute -Savoi dat verschillende barokke kapellen en kerken verbindt en ontworpen is om bezoekers kennis te laten maken met de barokkunst die in deze bergstreek bloeide in de 17e en 18e eeuw.
Investeer in goede bergschoenen
Omdat mijn oude comfortabele lederen bergschoenen aan vernieuwing toe waren en na een paar slechte aankopen van schoenen die in de winkel goed pasten, maar na een langere wandeling toch ergens begonnen te knellen, wou ik niet het zoveelste paar kopen dat in de kast bleef staan. Omwille van handbagage moesten die ook zo licht mogelijk zijn. De bergschoen van het merk Salomon beantwoordt aan al die criteria: ze wegen ongeveer de helft (amper 750gram) van mijn oude bergschoenen, zijn waterdicht, hebben een stevige greep, de voeten bleven fris en ook na uren wandelen begonnen ze op geen enkel moment te knellen. Ik mocht ze uittesten, maar vanaf nu wil ik geen anderen meer.
Praktische informatie
Hoe ernaar toe?
Wij vlogen met SN Brussels Airlines van Brussel Zaventem tot Genève
Daarna was het nog iets meer dan een uur rijden tot Saint-Gervais.
Overnachten
– Hôtel coeur des Neiges
Een hotel in alpine stijl gelegen in een rustige uithoek in het hart van Saint-Gervais.
https://hotelcoeurdesneiges.com/fr
Eten en drinken
– Brasserie de Mont-Blanc
– Restaurant Geleta
Gevestigd in een charmant rustieke chalet ingericht in typische Savoie-stijl met binnen een grote open haard en buiten een zonnig bloemrijk terras. Ideaal om kennis te maken met de savoyaardse bergkeuken met gerechten zoals tartiflette of raclette en grilllades op het houtvuur gemaakt met producten uit de regio. Zeer vriendelijke bediening.
www.le‑galeta.fr
-Bistrot Sérac
Een gastronomisch restaurant met een toegankelijke creatieve bistrokeuken.
– Bistrot du Mont Joly
Traditionele Savoie gerechten en lokale specialiteiten op een moderne, verfijnde manier gebracht
– Suggestie
Een bezoek aan Chèvrerie du Val Montjoie
Wie geïnteresseerd is in een authentiek oude bergboerderij is welkom in Chèvrerie du Val Montjoie. Je ziet er hoe geiten worden gemolken en kazen gemaakt die je er, naast andere ambachtelijke producten, kunt kopen en proeven.
359 chemin du Vivier, 74170 Saint‑Gervais‑les‑Bains
Tekst en foto’s: Miet Waes
