Op de campus van de Universiteit Antwerpen hing deze week niet alleen de geur van wetenschap, maar ook die van fermentatie. Meer dan 200 middelbare scholieren uit 22 scholen verzamelden op Campus Groenenborger voor het slotevent van het project Ferme Scholen, een initiatief dat jongeren op een verrassend tastbare manier laat kennismaken met microbiologie.
En nee, dat gebeurde niet met saaie proefbuisjes alleen. Zuurkool, kefir, kimchi en kombucha speelden een hoofdrol.
Bacteriën: niet enkel de slechteriken
Veel mensen denken bij bacteriën spontaan aan ziekte, besmetting of ontsmettingsmiddel. Maar precies dat cliché willen de onderzoekers van de Antwerpse universiteit doorbreken.
“Wij leven voortdurend samen met bacteriën, vaak zonder het te beseffen”, legt microbiologe Katrien Michiels uit. “Lang werd vooral gefocust op de schadelijke effecten van micro-organismen, terwijl heel wat bacteriën net cruciaal zijn voor onze gezondheid.”
Dat inzicht wordt steeds belangrijker nu wetenschappers wereldwijd meer ontdekken over het zogenaamde microbioom: de enorme verzameling bacteriën, schimmels en andere micro-organismen die in en op ons lichaam leven. Dat microbioom beïnvloedt onder meer onze spijsvertering, weerstand en algemene gezondheid.
Geen abstracte theorie dus, maar een onderwerp dat steeds vaker opduikt in wetenschappelijk onderzoek, gezondheidsartikels én onderwijs.
Wetenschap die je kan proeven
Het project Ferme Scholen koos daarom voor een originele insteek: fermentatie als toegangspoort tot microbiologie.
Fermentatie is één van de oudste bewaartechnieken ter wereld. Micro-organismen veranderen daarbij de smaak, zuurtegraad en structuur van voeding. Denk aan yoghurt, kaas, zuurdesembrood, zuurkool of kimchi. Wat vroeger vooral een noodzaak was om voedsel langer houdbaar te maken, groeide vandaag uit tot een culinaire trend én een wetenschappelijk studiegebied.
De deelnemende scholieren gingen zelf aan de slag met fermentatie-experimenten in de klas. Ze kweekten bacteriën, observeerden processen en stuurden stalen op naar het laboratorium van de universiteit voor analyse.
Dat maakt het project bijzonder: leerlingen leren niet alleen over wetenschap, ze dragen er ook écht aan bij.
Scholieren als echte onderzoekers
Het slotevent op Campus Groenenborger voelde dan ook aan als een miniwetenschapscongres.
De leerlingen kregen lezingen van onderzoekers, ontdekten de eerste resultaten van hun eigen bacterieculturen en namen deel aan workshops rond microscopie, labo-onderzoek en veiligheid in experimenten. Zelfs biologische lekkages kwamen aan bod: wat doe je wanneer gevaarlijke stoffen vrijkomen in een labo?
Daarnaast was er ook plaats voor de praktische kant van fermentatie. Chef Silke Den Hond gaf een interactieve workshop waarin jongeren leerden koken met gefermenteerde producten.
Alsof dat nog niet genoeg was, presenteerden de scholieren hun onderzoeksresultaten ook via wetenschappelijke posters — net zoals op echte internationale congressen. Een vakjury bekroonde uiteindelijk de beste presentatie.
Jongeren warm maken voor wetenschap
Met Ferme Scholen bewijst de Universiteit Antwerpen hoe wetenschap veel toegankelijker én aantrekkelijker kan worden gemaakt voor jongeren. Geen droge theorie, maar experimenteren, ontdekken en zelfs proeven.
In een tijd waarin thema’s als gezondheid, voeding en microbiomen steeds belangrijker worden, lijkt zo’n aanpak relevanter dan ooit. Want wie weet kijkt een deel van deze scholieren vanaf vandaag niet langer met wantrouwen naar bacteriën, maar eerder met nieuwsgierigheid.
En misschien zelfs met honger.
Bronnen
- Universiteit Antwerpen – project Ferme Scholen (mei 2026)
- Informatie van het Laboratorium voor Toegepaste Microbiologie en Biotechnologie (LAMB), Universiteit Antwerpen
- Foto’s: UAntwerpen
