Van Raymond Goethals en Philippe Thys tot Bobby Charlton en de regenboogtrui van Johan Museeuw
Een week sportgeschiedenis kan merkwaardig in elkaar zitten. We beginnen deze keer bij Raymond Goethals, maken onderweg kennis met een Tourwinnaar uit een tijd waarin renners nog niet na iedere rit op een massagetafel door een halve medische staf werden opgevangen, ontmoeten een Amerikaanse president op de tribune van een honkbalwedstrijd en belanden zelfs midden in een dramatische scheepsramp. Daarna volgen Bobby Charlton, een van de mannen die de Ronde van Frankrijk groot hielpen maken, en uiteindelijk Johan Museeuw, die op 13 oktober 1996 in Lugano een regenboogtrui veroverde die veel Vlaamse wielerliefhebbers zich nog levendig herinneren.
Zeven dagen dus, zeven heel verschillende verhalen. Sommige speelden zich af lang voordat wij geboren werden, andere herinneren we ons alsof het nauwelijks gisteren was. Dat is precies het aardige aan sportgeschiedenis: de ene dag moet je meer dan een eeuw terug, de volgende hoef je alleen maar even in je eigen geheugen te graven.
7 oktober 1921 – Raymond Goethals wordt geboren
Op 7 oktober 1921 wordt in Vorst Raymond Goethals geboren, een naam die voor veel Belgische voetballiefhebbers bijna automatisch een stemgeluid oproept. Goethals begint zelf als doelman, maar het is als trainer dat hij een plaats in de voetbalgeschiedenis verovert. Hij maakt naam bij Sint-Truiden, wordt bondscoach van de Rode Duivels en staat later aan het roer bij onder meer Anderlecht, Standard en Olympique Marseille.
Goethals behoorde nog tot het soort trainer dat geen PowerPointpresentatie van 87 dia’s nodig had om uit te leggen hoe een ploeg moest voetballen. Zijn kennis van het spel, zijn Brusselse tongval en zijn vermogen om een wedstrijd tactisch te lezen maakten hem tot een figuur die ver buiten België bekend werd. Met Olympique Marseille won hij in 1993 de belangrijkste Europese beker voor clubteams, maar zijn carrière kende ook donkere bladzijden door omkoopschandalen. Juist die combinatie van briljant voetbalverstand, kleurrijke persoonlijkheid en controverse maakte van hem een van die figuren over wie zelfs decennia later nog verhalen worden verteld.
8 oktober 1889 – Philippe Thys, de eerste drievoudige Tourwinnaar
Een dag later blijven we dicht bij huis, maar gaan we terug naar een wielertijdperk dat voor de moderne renner waarschijnlijk op een vorm van georganiseerde mishandeling zou lijken. Op 8 oktober 1889 wordt in Brussel Philippe Thys geboren. Hij wint de Ronde van Frankrijk in 1913, 1914 en, na de onderbreking door de Eerste Wereldoorlog, opnieuw in 1920. Daarmee wordt hij de eerste renner die de Tour drie keer op zijn naam schrijft.
Thys beperkt zich overigens niet tot Frankrijk. Ook Parijs-Tours, de Ronde van Lombardije en het Belgisch kampioenschap komen op zijn palmares terecht en daarnaast rijdt hij op de piste. Na zijn wielercarrière wordt hij onder meer garagehouder, fietsenhandelaar en organisator van autoreizen, wat vandaag bijna klinkt alsof Tadej Pogačar na zijn carrière plots besluit een reisbureau en een bandencentrale te beginnen. Wielrenners waren toen blijkbaar nog echte zelfstandigen avant la lettre.
9 oktober 1915 – Een president koopt gewoon een kaartje
Op 9 oktober 1915 gebeurt er tijdens de World Series iets wat vandaag misschien nauwelijks nog bijzonder lijkt: de Amerikaanse president Woodrow Wilson gaat naar een honkbalwedstrijd. Toch is hij de eerste zittende president van de Verenigde Staten die een wedstrijd van de World Series bijwoont. In Philadelphia ziet hij hoe de Boston Red Sox met 2-1 winnen van de Philadelphia Phillies.
Wilson heeft zelf tijdens zijn studententijd honkbal gespeeld en blijft ook als president een liefhebber. Wat vooral charmant klinkt vanuit onze huidige tijd is dat hij er volgens de overlevering op stond zijn toegangsbewijs zelf te betalen en geen gebruik wilde maken van een presidentiële vrijgeleide. Je kunt je voorstellen wat vandaag nodig zou zijn wanneer een Amerikaanse president onverwacht een groot sportstadion binnenstapt: veiligheidsdiensten, afgesloten straten, metaaldetectoren en vermoedelijk een colonne auto’s waarvoor een gemiddeld Belgisch dorp te klein is. Wilson kocht gewoon een kaartje.
10 oktober 1892 – Een sportploeg verdwijnt in een tyfoon
Op 10 oktober 1892 krijgt de sportgeschiedenis een bijzonder sombere bladzijde. De SS Bokhara komt tijdens een zware tyfoon in de problemen bij de Pescadores, in de buurt van Taiwan, en vergaat. Aan boord bevindt zich een cricketploeg uit Hongkong die terugkeert van een wedstrijd in Shanghai. Een groot deel van het team komt bij de ramp om het leven, samen met meer dan honderd andere opvarenden.
Cricket klinkt voor veel Vlamingen misschien nog altijd als een sport waarvan iemand ooit de spelregels is beginnen uitleggen maar nooit meer klaar is geraakt, maar in het toenmalige Britse imperium was het een belangrijk onderdeel van het sportleven. Het team uit Hongkong bestond al sinds de negentiende eeuw en de ramp veroorzaakte dan ook grote verslagenheid. Het is tegelijk een herinnering aan een tijd waarin verre sportverplaatsingen niet bestonden uit een vlucht, een hotel en een charterbus, maar soms uit dagenlange zeereizen waarbij de natuur nog werkelijk over leven en dood besliste.
11 oktober 1937 – Bobby Charlton, van München tot wereldkampioen
Op 11 oktober 1937 wordt Bobby Charlton geboren, een van de grootste namen uit het Engelse voetbal. Hij zal meer dan zeshonderd wedstrijden voor Manchester United spelen en uitgroeien tot een symbool van de club, maar zijn levensverhaal wordt onvermijdelijk mee bepaald door de vliegramp van München van 6 februari 1958. Charlton overleeft de crash waarbij onder anderen acht spelers van Manchester United omkomen.
Hij keert terug op het hoogste niveau en bouwt vervolgens een indrukwekkend palmares uit. Met Manchester United wordt hij landskampioen en wint hij in 1968 de Europacup I, terwijl hij in 1966 met Engeland wereldkampioen wordt in eigen land. Voor een generatie voetballiefhebbers stond Charlton voor iets wat tegenwoordig misschien wat ouderwets klinkt: grootheid zonder voortdurend te hoeven roepen dat je groot bent. Hij bleef ook na zijn carrière sterk met Manchester United verbonden en overleed in 2023 op 86-jarige leeftijd.
12 oktober 1911 – De man achter de Tour
Niet iedere grote figuur uit de sportgeschiedenis staat zelf op het veld of op de fiets. Op 12 oktober 1911 wordt Félix Lévitan geboren, aanvankelijk sportjournalist en later een van de machtigste organisatoren achter de Ronde van Frankrijk. Vanaf de jaren zestig speelt hij, samen met Jacques Goddet, een hoofdrol in de verdere uitbouw van de Tour tot het internationale mediaspektakel dat we vandaag kennen.
Dat is gemakkelijk vergeten wanneer we tegenwoordig drie weken lang naar helikopters, motards, reclamekaravanen, ploegbussen en livebeelden uit ieder denkbaar camerastandpunt kijken. De Tour is niet zomaar vanzelf uitgegroeid tot een van de grootste jaarlijkse sportevenementen ter wereld; generaties organisatoren hebben daar een commercieel en organisatorisch bouwwerk van gemaakt. Lévitan was daar tientallen jaren een van de architecten van, al verliep ook zijn afscheid van de Tour uiteindelijk niet zonder controverse.
13 oktober 1996 – De Leeuw van Vlaanderen krijgt zijn regenboogtrui
En dan zijn we plots in een sportherinnering beland die voor veel boomagers helemaal niet historisch aanvoelt. Op 13 oktober 1996 wordt Johan Museeuw in het Zwitserse Lugano wereldkampioen op de weg. Voor de West-Vlaming is de regenboogtrui de bekroning van een carrière waarin hij uitgroeit tot een van de beste klassieke renners van zijn generatie.
Museeuw wint in zijn loopbaan onder meer drie keer de Ronde van Vlaanderen en drie keer Parijs-Roubaix, maar die wereldtitel krijgt een bijzondere plaats op zijn palmares. Voor Vlaamse wielerliefhebbers was het ook zo’n namiddag waarop plots iedereen weer wielerkenner werd, de televisie harder stond dan nodig en de laatste kilometers eindeloos lang leken te duren. De carrière van Museeuw kreeg later ook een pijnlijke schaduwzijde door zijn betrokkenheid bij doping, iets waar hij zich nadien zelf over uitsprak, maar Lugano 1996 bleef een van de grote momenten uit de Belgische wielergeschiedenis.
En zo brengt één oktoberweek ons van een Brusselse voetbaltrainer uit 1921 naar een Vlaamse wereldkampioen uit 1996, met onderweg een Tourpionier, een Amerikaanse president, een schipbreuk, een Engelse voetballegende en een man die achter de schermen mee bouwde aan de grootste wielerwedstrijd ter wereld. Volgende week duiken we opnieuw zeven keer in de sportgeschiedenis, want blijkbaar heeft de mensheid in zowat iedere week van het jaar wel iets bedacht om sneller te lopen, harder te fietsen, verder te springen of met een bal achter elkaar aan te hollen.
