Vlissingen heeft als toeristische bestemming lang in de schaduw gestaan van het nabij Middelburg en Veere. Vandaag de dag werpt het die schaduw almaar verder af. Net als beide andere gemeenten op het Zeeuwse eiland Walcheren telt het heel wat historische monumenten, maar net zo goede hedendaagse aantrekkingspunten.
Zo kwam er dichtbij de Noordzee een modern wijnbouwbedrijf tot stand en kan je er duiken in een bassin waar je al duikend belugasteuren en andere grote vissen kan aaien. Er is een jaarlijks filmfestival en de hoofdkerk, de Sint-Jacobskerk, doet ook dienst als cultuurpodium. Bezoekers uit Vlaanderen – met katholieke of zonder religieuze achtergrond – verbazen zich daar over de koffietafel na de eredienst, want die traditie is in Vlaanderen nog onbekend.
Vlakbij de kerk kan je kuieren langs de opvallend talrijke winkels, zowel klassieke ketenwinkels als meer eigenzinnige zaken. Langs de rand van die zone vind je diverse kleinschalige terrasjes. Op zonnige dagen is het er dan ook wat zoeken naar vrije plaatsen.
Zeemanserve
Verrassend slechts enkele tientallen meters van de winkeldrukte stap je het rustigste hoekje van Vlissingen binnen. Het Cornelia Quackshofje, ook Zeemanserve genoemd, bestaat uit 24 woningen rondom een stevig begroende binnentuin, aanvankelijk een gemeenschappelijke bleek. Het hofje ligt een eindje boven straatniveau, het is bereikbaar via een trap en een helling. Het hofje werd in 1643 gebouwd op een asheuvel, een restant waren van een werkplaats waar vroeger veen werd verbrand om er zout uit te winnen. Het was indertijd bestemd voor de huisvesting van armen.
In 1975 werden de huisjes ongeschikt verklaard voor bewoning. Met hulp van het gemeentebestuur is het hofje van 1976 tot 1980 grondig gerenoveerd, waarbij de kleine huisjes werden verbouwd tot dertien grotere woningen. Nu heeft het hofje status van rijksmonument.
Mijnen en torpedo’s
In de oude havenbuurt, nauwelijks 300 meter stappen vanaf de kerk, ligt het Dokje van Perry, het oudste (1705) bewaard gebleven droogdok van Nederland en een van de oudste van West-Europa. Vandaag heeft het met de voormalige oceaanmijnenveger Mercuur een vaste bewoner. Het in 1954 voor de Nederlandse marine in de VS gebouwde houten schip kwam in dienst als de Onverschrokken. De naam Mercuur kreeg het pas na de ombouw tot torpedowerkschip. Het is gerestaureerd door vrijwilligers van de Stichting Maritiem Erfgoed Vlissingen en is nu een living history museum. De Mercuur telt zeven dekken en zeventig ruimtes. De belangrijkste ervan, zoals de brug, de kajuit van de commandant, het manschappenverblijf, diverse slaapverblijven, de torpedowerkruimte, de machinekamer, de keuken, de commandocentrale, de radiohut, de ziekenboeg en de officiershutten zijn nu toegankelijk. Onderweg zie je thematentoonstellingen over onder meer mijnenvegen en torpedo’s, thema’s die sinds begin 2026 weer erg actueel zijn, maar waarover de algemene media weinig technische informatie geven. Een bezoek aan de Mercuur maakt dit hiaat helemaal goed.
Schepen bouwen en scheepwerkers oplappen
Het Dokje van Perry is een zijdok van Het Dok of Dok 1. Aan de overzijde van dit dok bleef nog meer maritiem verleden bewaard en te bezichtigen. Museum Scheldewerf is gevestigd in een villa-achtig gebouw, veel kleinschaliger dan de andere constructies op de voormalige scheepswerf. Het gebouw werd meer dan een eeuw geleden opgetrokken als ‘Verbandkamer,’ de vestiging van de allereerste bedrijfsgeneeskundige dienst van Nederland. Begin jaren zestig van de vorige eeuw verhuisde deze dienst naar een nieuwbouw. Sindsdien fungeerde de villa tot 1997 als kantoor voor de ondernemingsraad en de vakbonden.
De voorbije jaren hebben vrijwilligers, veelal mensen met een eigen professionele achtergrond in de scheepsbouw het omgevormd tot museum. Ze konden daarbij gebruik maken van het al in de jaren vijftig gestarte verzamelen van gereedschappen en voorwerpen gebruikt bij fabricage en onderhoud van schepen. Een van de doelstellingen daarvan was leerlingen van de eigen bedrijfsschool kennis te laten nemen van technieken en gebruikte materialen.
De vrijwilligers hebben pand zonder tussenkomst van ontwerpbureaus heringericht. Ze hebben er ook een traplift in aangebracht. De tentoonstellingsruimtes zijn klein en intiem. In de toegangsprijs is een drankje inbegrepen. Dit alles bezorgt het museum een gezellig, familiaal karakter. Het is bovendien erkend als Fietscafé. De vrijwilligers geven toelichting en vertellen soms hele verhalen bij de verschillende opstellingen. Naast het behoud en het tonen van de voorwerpen en documentatie is het een belangrijke taak deze verzameling tot leven brengen en te laten spreken. Zo staan in de Behandelkamer nog diverse medische apparaten van weleer opgesteld. De volledige combinatie van de museumruimtes oogt wat chaotisch – mee doordat de afzonderlijke kamers in de villa vrij compact zijn–, maar etaleert tegelijk boeiende, sfeervolle tijdsbeelden.
Maritiem Muzeeum Zeeland
Het Maritiem Muzeeum Zeeland langs de jachthaven (Nieuwendijk) focust op een eerdere periode, vooral de Nederlandse Gouden Eeuw, met als spilfiguren admiraal Michiel De Ruyter (1607-1676) en de lokale koopmansfamilie Lampsins. Langs de buitenkant lijkt het een bescheiden bedoening, achter een hedendaagse gevel. Maar pas binnen merk je dat ook de belendende patriciërswoning Lampsins en de achterliggende voormalige pakhuizen er deel van uitmaken en het museum behoorlijk omvangrijk is.
Hier is de inrichting duidelijk wel het werk van professionals. Hun aanpak reflecteert de recentste internationale trends in museumwezen. Het is sterk interactief, met een aanbod voor alle leeftijden. Het gebruik van eigentijdse concepten voorkomt dat de er geëxposeerde originele historische stukken thematische beperkingen hebben. Toch slaagt dit museum erin ook aspecten zoals de kaapvaart en de slavenhandel mee in beeld te brengen. Die aspecten worden in de huidige maatschappij erg negatief beoordeeld en je ziet ze ook niet op de staatsieportretten van de Lampsins, maar ze droegen indertijd wel sterk bij aan de economische welvaart van Vlissingen. Het maritieme verleden kom hier dan ook in zijn volle sociaaleconomische betekenis tot uiting.
Het oog wil ook wat. Geniale vondsten zijn hier een doorsnede van de in 1740 gezonken Rooswijk, deels in opgevist wrakhout, deels in tekenwerk op de wand en een andere wand, die volledig is bekleed met uit de Westerschelde opgebaggerde stukken scheepshuid van gezonken schepen. Op de bodem van de Schelde liggen nu nog altijd veel wrakken uit vooral de Tweede Wereldoorlog.
Loodsen staan niet droog
Vlissingen is ook de plaats waar de Nederlandse en Belgische loodsen uitrukken om schepen veilig door de regelmatig veranderende vaargeulen in de Westerschelde te loodsen. Langs de Boulevard de Ruyter beschikken zowel de Nederlandse als de Belgische loodsen over een eigen gebouw. We gaan het hier niet hebben over de intussen historische rivaliteit tussen de Belgen en de Nederlanders noch over de noch altijd gevoelige onderlinge verhouding tussen de Belgische kust-, zee-, rivier- en kanaalloodsen of het statuut van de Belgische loodsen. Daarvoor bestaan er andere media.
Maar we gaan hier wel in op het verschil tussen het Nederlandse Loodswezen en de Belgische Loodsensociëteit. Het gebouw van de Nederlandse loodsen is nog altijd een besloten complex, uitsluitend toegankelijk voor loodsen. Het Belgische buurgebouw is 24 uur per dag open, maar alleen de periode tussen 2 uur ’s nachts en 8 uur ’s morgens is de gelagzaal voorbehouden aan loodsen.
In 2014 hebben de Belgische loodsen hun gebouw omgevormd tot hotel-restaurant mét terras en de uitbating ervan toevertrouwd aan Dennis Jansens en Brigiet Stellaard. Een van de voorwaarden in het contract was dat ze altijd minstens veertig verschillende Belgische bieren moeten aanbieden. Aan die voorwaarden voldoen ze met groot overschot. Momenteel kan je in de Loodsensociëteit wel zestig Belgische bieren bestellen. Voor diverse variëteiten is de Loodsensociëteit de enige plaats in Nederland waar je ze kan consumeren en/of zijn ze niet in retailwinkels te koop. We vonden het dan ook veilig dit artikel niet te beginnen, maar af te sluiten met deze lokale bestemming.
Lezersaanbieding
Hotel De Zeevaartschool heeft voor onze lezers een speciale aanbieding uitgewerkt. Met de kortingscode BOOMAGER krijgt U 25% korting op een overnachting inclusief ontbijt. Wanneer U tijdens uw verblijf een diner toevoegt, komt daar een gratis huisaperitief bij. Deze aanbieding blijft geldig tot en met 1 april 2027. Reserveren kan online, met de kortingscode in de invulbox. Of rechtstreeks met de receptie via +31 (0)118 236 450.
