Je rijdt met de wagen op een brede, overzichtelijke weg. Geen scholen, geen drukke bebouwing, geen geparkeerde auto’s, geen scherpe bochten. Alles aan die weg geeft je het gevoel dat 70 km/u een normale, veilige snelheid is.
Tot je het verkeersbord ziet: 50 km/u.
En plots bekruipt me een ongemakkelijk gevoel. Niet omdat ik tegen verkeersveiligheid ben. Integendeel. Maar omdat ik me steeds vaker afvraag of sommige snelheidslimieten nog wel overeenkomen met wat een weg natuurlijk uitstraalt.
Verkeersdeskundigen weten al lang dat mensen hun snelheid niet alleen bepalen op basis van verkeersborden. Ze doen dat ook op basis van de omgeving. Een smalle straat met bomen, fietsers en geparkeerde auto’s voelt automatisch trager aan. Een brede, open weg voelt sneller aan. Dat is menselijk gedrag.
Net daarom vind ik het vreemd wanneer wegen die jarenlang logisch aanvoelden aan 70 km/u plots worden omgevormd tot een zone 50, zonder dat de weg zelf wezenlijk verandert. De rijbaan blijft even breed. Het zicht blijft even goed. De omgeving blijft dezelfde.
Alleen het bord verandert. En dan ontstaat een spanningsveld. Niet tussen de bestuurder en de veiligheid, maar tussen het menselijke aanvoelen en de regelgeving. Steeds vaker krijg ik de indruk dat bestuurders niet meer worden afgerekend op gevaarlijk rijgedrag, maar op het feit dat hun natuurlijke inschatting niet langer overeenkomt met de opgelegde norm.
Dat leidt tot frustratie want wanneer een weg eruitziet als een 70-weg maar juridisch een 50-weg is geworden, creëer je bijna automatisch overtreders. Niet noodzakelijk roekeloze chauffeurs, maar gewone mensen die rijden op basis van wat de weg hen vertelt. Misschien moeten we daarom een eenvoudige vraag durven stellen.
Moet een snelheidslimiet niet beter aansluiten bij het ontwerp van de weg?
Want als je wil dat mensen trager rijden, is een bord alleen misschien niet voldoende. Dan moet ook de weg zelf trager aanvoelen. Versmallingen, groenaanleg, fietsinfrastructuur, aangepaste inrichting … allemaal elementen die bestuurders onbewust doen vertragen. Dat lijkt mij eerlijker dan een situatie waarbij de weg “70” zegt maar het verkeersbord “50”. Verkeersveiligheid verdient draagvlak. En draagvlak ontstaat wanneer regels logisch aanvoelen.
Misschien ligt daar de echte uitdaging: niet meer borden plaatsen, maar wegen ontwerpen die vanzelf het gewenste gedrag uitlokken.Want uiteindelijk willen de meeste bestuurders hetzelfde als de overheid: veilig thuiskomen. Alleen verschillen ze soms van mening over wat een geloofwaardige snelheid is.
Dit heeft een duidelijke mening, maar blijft geloofwaardig en verdedigbaar. Het vermijdt beschuldigingen zoals “de overheid wil meer boetes innen”, wat veel lezers onmiddellijk doet afhaken. Daardoor is de kans groter dat het stuk serieus genomen wordt én discussie uitlokt.
