HomeACTUEEL57 zenders en niets te zien*. Maar betalen doen we wel!

57 zenders en niets te zien*. Maar betalen doen we wel!

Van veldrijden achter de betaalmuur tot Netflix, Disney+ en tientallen televisiezenders die we nooit bekijken. We hebben nog nooit zoveel keuze gehad, maar ook nog nooit zoveel abonnementen nodig gehad om alles te kunnen volgen. Wordt televisie stilaan een luxeproduct, of is dat gewoon de prijs van de vooruitgang?

Vrij naar Bruce Springsteen (zie verder), intussen zijn het er al veel meer.

Er was een tijd waarin een Vlaamse wielerliefhebber op zaterdag- en/of zondagmiddag weinig meer hoefde te doen dan de televisie aanzetten, een kop koffie inschenken en zich in zijn favoriete zetel installeren. De veldrijders zorgden voor de modder, de commentatoren voor de opwinding en de kijker voor het nodige commentaar vanuit zijn woonkamer. Veel eenvoudiger kon het leven nauwelijks zijn.

Tegenwoordig moet diezelfde kijker eerst nagaan welke wedstrijd er wordt gereden, wie de uitzendrechten bezit en of zijn bestaande televisieabonnement wel volstaat. Zo niet, dan verschijnt er ergens een betaalmuur. En achter die betaalmuur staat iemand die hem met een vriendelijke glimlach een nieuw abonnement aanbiedt.

Het is een evolutie die vragen oproept. Niet alleen over de toekomst van het veldrijden, maar over ons volledige televisieaanbod. Want we betalen vandaag voor gewone televisie, voor internet, voor streamingdiensten en eventueel nog eens voor sportpakketten. En dat terwijl we van de tientallen beschikbare zenders waarschijnlijk maar een klein gedeelte regelmatig bekijken.

Twaalf veldritten achter de betaalmuur

Het veldritseizoen 2026-2027 biedt een bijzonder sprekend voorbeeld. Van de twintig wedstrijden die samen de Superprestige en de Wereldbeker vormen, zijn er twaalf in Vlaanderen niet rechtstreeks op de gebruikelijke vrij toegankelijke televisiekanalen te bekijken. Wie ze live wil volgen, is aangewezen op betalende sportzenders zoals Play Sports van Telenet of Pickx+ Sports van Proximus.

Bij de Superprestige gaat het om zes van de acht wedstrijden: Overijse op 25 oktober, Middelkerke op 5 november, Niel op 11 november, Merksplas op 14 november (dus al voorbij), en nog uit te zenden Heusden-Zolder op 25 december en Gullegem op 2 januari.

Ook bij de Wereldbeker verdwijnen zes van de twaalf manches achter de betaalmuur: Ostrava op 27 november, Glasgow op 13 december, Antwerpen op 19 december, Namen op 27 december, Benidorm op 17 januari en Hoogerheide op 24 januari.

Het zijn niet bepaald wedstrijden die alleen de meest fanatieke liefhebbers interesseren. Antwerpen en Namen behoren bijvoorbeeld tot de bekendste veldritten van de winter. En toch zal een deel van het traditionele publiek ze niet zomaar op de vertrouwde televisiekanalen kunnen volgen.

Gelukkig blijven heel wat andere wedstrijden wel vrij toegankelijk. De Superprestige in Ruddervoorde en Diegem komt rechtstreeks op Sporza, net als zes Wereldbekermanches. Ook de X²O Badkamers Trofee en de kampioenschappen blijven belangrijke onderdelen van het gratis sportaanbod.

Maar voor de trouwe liefhebber wordt het een ingewikkelde puzzel. De ene week volstaat de afstandsbediening, de volgende week moet de portefeuille worden bovengehaald.

De sport die haar eigen publiek buitensluit?

Voor veel Boomagers is veldrijden meer dan zomaar een televisieprogramma. Het is een traditie die teruggaat tot de tijd van Erik De Vlaeminck, Albert Van Damme en Roland Liboton. Later volgden de generaties van Sven Nys, Bart Wellens, Wout van Aert en Mathieu van der Poel. De sport groeide mee met de televisie en werd een vast onderdeel van de Vlaamse winter.

Dat verklaart waarom de betaalmuur voor sommige supporters zo moeilijk te verteren is. Ze hebben de sport tientallen jaren gevolgd en mee populair gemaakt. Nu krijgen ze steeds vaker te horen dat ze voor een deel van die vertrouwde ontspanning extra moeten betalen.

Toch moeten we ook de andere kant van het verhaal bekijken. Sportwedstrijden organiseren kost geld. Parcours moeten worden aangelegd, veiligheidsvoorzieningen getroffen, deelnemers vergoed en televisiebeelden geproduceerd. De organisatoren zoeken inkomsten, sponsors verwachten zichtbaarheid en omroepen betalen soms aanzienlijke bedragen voor exclusieve rechten.

Dat is een begrijpelijke economische redenering. Professionele sport kan niet uitsluitend op enthousiasme draaien.

Maar er schuilt ook een risico in. Een sport die minder zichtbaar wordt, kan op termijn supporters verliezen. En een jongere die toevallig op televisie een spannende veldrit ontdekt, wordt misschien nooit een liefhebber wanneer die wedstrijd alleen achter een betaalmuur beschikbaar is.

De vraag is dus of de opbrengst van exclusieve televisierechten op lange termijn opweegt tegen het verlies aan bereik. Dat is niet alleen een financiële kwestie, maar ook een strategische keuze voor de toekomst van de sport.

Bruce Springsteen had het al door

In 1992 bracht Bruce Springsteen het nummer 57 Channels (And Nothin’ On) uit. Zevenenvijftig televisiekanalen en nergens iets interessants te zien. De Amerikaanse rockster had er duidelijk genoeg van.

Wat zou hij vandaag zingen? Tweehonderd kanalen, zeven streamingdiensten, vier sportabonnementen en nog altijd niets naar onze zin?

Het merkwaardige is dat we tegenwoordig vaak niet eens meer weten hoeveel televisiezenders er in ons pakket zitten. Tachtig, negentig of meer: het hangt af van onze aanbieder en het gekozen abonnement. Maar hoeveel bekijken we er werkelijk?

Ik vermoed dat heel wat mensen minstens 90 procent van hun beschikbare zenders nauwelijks of nooit inschakelen. Misschien is het zelfs 95 procent. Dat zijn geen wetenschappelijk vastgestelde cijfers, maar het zou interessant zijn om ze eens te onderzoeken. Hoeveel zenders zouden we missen als ze morgen verdwenen?

Waarschijnlijk zouden we de afwezigheid van de meeste pas ontdekken wanneer we toevallig nog eens door de volledige zenderlijst bladeren.

We betalen ook voor zenders die we nooit bekijken

Hier wordt het verhaal economisch bijzonder interessant. Want betalen we eigenlijk mee voor al die zenders die we nooit bekijken? Het antwoord is in belangrijke mate ja.

Televisieoperatoren zoals Telenet en Proximus sluiten overeenkomsten met omroepen om hun zenders te verdelen. Volgens de Vlaamse Regulator voor de Media wordt daarbij soms gewerkt met een vergoeding per abonnee, soms met vaste bedragen en soms met ingewikkeldere commerciële afspraken.

Dat betekent dat een televisiezender inkomsten kan ontvangen omdat hij in een pakket is opgenomen, ook wanneer een individuele abonnee er nooit naar kijkt. Het geldt niet voor iedere zender op dezelfde manier, maar het systeem bestaat wel degelijk.

Daarbovenop zijn er auteursrechten en naburige rechten. Organisaties zoals Sabam en deAuteurs innen vergoedingen voor het gebruik en de doorgifte van beschermde werken. Dat is terecht, want ook componisten, scenarioschrijvers, regisseurs en andere makers moeten betaald worden.

Alleen gebeurt die financiële verdeling grotendeels achter de schermen. De gemiddelde televisiekijker weet hoeveel zijn abonnement kost, maar niet hoeveel daarvan naar de verschillende zenders, rechthebbenden of distributeur gaat.

De Vlaamse Regulator voor de Media heeft zelf vastgesteld dat de afspraken sterk uiteenlopen en dat veel contractgegevens vertrouwelijk blijven. Daardoor is het onmogelijk om eenvoudig te berekenen hoeveel één bepaalde zender een abonnee precies kost.

En dus ontstaat een merkwaardige situatie. We betalen voor een omvangrijk aanbod waarvan we slechts een klein gedeelte gebruiken, zonder precies te weten wat de afzonderlijke onderdelen kosten.

Waarom kunnen we niet gewoon onze eigen zenders kiezen?

Stel je voor dat je in de supermarkt verplicht een pakket met vijftig producten moet kopen, terwijl je er maar tien nodig hebt. Je wilt brood, kaas en melk, maar krijgt er ook sardienen, diepvrieserwten en drie soorten hondenvoer bij. Je hebt niet eens een hond.

De winkelier legt uit dat dit nu eenmaal zijn basispakket is. Wie alleen brood en kaas wil, moet maar een andere winkel zoeken. Bij televisie vinden we dat blijkbaar veel normaler.

Waarom zouden we niet zelf tien of vijftien zenders kunnen kiezen en uitsluitend daarvoor betalen? Technisch is een persoonlijk zenderpakket mogelijk. Maar economisch ligt het ingewikkelder.

Kleine zenders hebben baat bij opname in grote pakketten, omdat ze daardoor een groter potentieel publiek bereiken. Ook voor adverteerders is dat belangrijk. En wanneer de kosten van een zender nog maar door een beperkte groep kijkers worden gedragen, kan de prijs per kijker stijgen.

Er zijn dus goede argumenten vóór het bestaande systeem. Een breed basispakket houdt ook minder populaire programma’s en kleinere zenders toegankelijk. Maar daar staat tegenover dat de consument nauwelijks inspraak heeft in de samenstelling van wat hij koopt. Waarom bieden operatoren niet minstens een veel beperktere basisformule aan, die je zelf met favoriete zenders kunt uitbreiden?

Misschien zouden we dan ontdekken dat we met vijftien goedgekozen zenders gelukkiger zijn dan met negentig waarvan we de helft niet eens kunnen benoemen.

De gewone televisie is ook niet gratis

Voor we over de streamingdiensten beginnen, moeten we eerst eens kijken naar wat we vandaag al betalen voor gewone televisie.

Bij Telenet, Proximus en Orange zit televisie vaak in een pakket met internet en eventueel mobiele telefonie. Daarnaast bestaan er afzonderlijke televisieformules en goedkopere oplossingen waarbij je via een app kijkt.

Voor de televisiecomponent alleen lopen de bedragen uiteen. Een formule zoals BASE App TV kost ongeveer tien euro per maand. Een uitgebreider klassiek televisiepakket bij de grote operatoren kost doorgaans meer, en daar komen afhankelijk van de formule nog kosten voor internet, apparatuur of aanvullende diensten bij.

Wie internet en televisie combineert, betaalt al snel vele tientallen euro’s per maand. Dat is uiteraard niet uitsluitend een televisiekost, want internet gebruiken we voor veel meer dan alleen programma’s bekijken. Maar voor een huishouden blijft het wel één gezamenlijke factuur die iedere maand betaald moet worden.

Het merkwaardige is dat de klassieke televisie steeds minder centraal staat in ons kijkgedrag. Vroeger bepaalde de zender wanneer we een programma konden bekijken. Vandaag bepalen we dat steeds vaker zelf.

We hoeven ons niet langer te haasten omdat een film om acht uur begint. We kunnen programma’s uitgesteld bekijken, series opnemen of via een app oproepen wanneer het ons past. Dat is zonder twijfel een enorme vooruitgang. Alleen betalen we nog altijd voor een uitgebreid pakket lineaire televisiezenders, terwijl we steeds minder op die klassieke manier kijken.

En dan komt de sport nog eens langs de kassa

Voor sportliefhebbers wordt het allemaal nog ingewikkelder. Wie de Belgische voetbalcompetitie wil volgen, moet rekening houden met de uitzendrechten van DAZN. Voor andere voetbalcompetities, Formule 1 of veldrijden kunnen weer andere pakketten nodig zijn.

Telenet biedt Play Sports aan, Proximus heeft zijn eigen sportformules en ook Orange verkoopt aanvullende sportopties. Soms zijn er combinaties mogelijk, maar het blijft opletten welke competitie precies in welk abonnement zit.

Play Sports begint bij Telenet rond twintig euro per maand. DAZN biedt formules vanaf ongeveer vijfentwintig euro, afhankelijk van de looptijd en voorwaarden. Bij Proximus en Orange kunnen sportliefhebbers eveneens terecht, maar de inhoud van de pakketten en de totale prijs verschillen.

Wie vooral de Belgische voetbalcompetitie wil volgen, maakt dus mogelijk een andere keuze dan iemand die vooral geïnteresseerd is in de Champions League, de Premier League of Formule 1.

Dat commerciële systeem is begrijpelijk. Sportrechten zijn duur, organisatoren hebben inkomsten nodig en televisiezenders proberen hun investeringen terug te verdienen. Bovendien is live sport bijzonder aantrekkelijk: een spannende finale wil je bekijken wanneer ze plaatsvindt, niet drie dagen later.

Toch schuilt daarin een gevaar. Wanneer een sport jarenlang een groot publiek heeft opgebouwd dankzij vrij toegankelijke televisie, kan ze een deel van die belangstelling verliezen door steeds meer wedstrijden achter betaalmuren te plaatsen.

En dan willen we ’s avonds ook nog een film zien

Alsof de sportabonnementen niet volstaan, hebben we ondertussen ook een indrukwekkend aanbod aan streamingdiensten. Op zichzelf is dat natuurlijk een goede zaak. We beschikken over een keuze aan films, documentaires en televisieseries waarvan we vroeger alleen maar konden dromen.

Maar ook hier geldt dat iedere aanbieder zijn eigen exclusieve programma’s heeft. Wil je een bepaalde serie zien, dan heb je Netflix nodig. Voor een andere moet je bij HBO Max zijn. De kinderen willen Disney+, de partner heeft een Vlaamse reeks op Streamz ontdekt en ergens heeft iemand je verteld dat er op Apple TV een fantastische serie staat.

En zo verandert het televisietoestel langzaam maar zeker in een digitale abonnementsautomaat. De bedragen lijken afzonderlijk vaak best redelijk. Tien euro hier, vijftien euro daar, nog een paar euro voor een andere dienst. Maar wie alles optelt, ontdekt dat al die kleine bedragen samen behoorlijk groot kunnen worden.

Wat kosten de belangrijkste streamingdiensten?

Een overzicht van de instapprijzen maakt duidelijk hoe groot het aanbod inmiddels geworden is. Netflix begint rond € 10,99 per maand en heeft vooral een zeer uitgebreid internationaal aanbod van films, series en documentaires. Disney+ biedt vanaf ongeveer € 6,99 onder meer Disney, Pixar, Marvel, Star Wars en National Geographic aan.

HBO Max, eveneens met formules vanaf ongeveer € 6,99, is sterk in internationale dramaseries en films. Amazon Prime Video is met ongeveer € 2,99 relatief goedkoop en combineert streaming met andere Prime-voordelen.

Streamz richt zich onder meer op Vlaamse fictie en internationale series, met abonnementen vanaf ongeveer € 9,99. Apple TV kost rond € 9,99 per maand en onderscheidt zich vooral door eigen internationale producties.

Maar opgelet: dit zijn de goedkoopste instapformules, niet noodzakelijk de abonnementen die de meeste gezinnen uiteindelijk kiezen. Bij verschillende diensten krijg je voor die basisprijs reclame te zien, kun je maar op een beperkt aantal schermen tegelijk kijken of beschik je niet over de hoogste beeldkwaliteit.

Wie reclamevrij wil kijken, meerdere gezinsleden gelijktijdig een ander programma wil laten volgen of films en series in de hoogste beschikbare beeldkwaliteit wil bekijken, moet doorgaans een duurdere formule kiezen. Bij Netflix bijvoorbeeld kan het verschil tussen het goedkoopste en het duurste abonnement oplopen tot meer dan tien euro per maand.

Ook bij Disney+, HBO Max en Streamz bestaan verschillende formules, met uiteenlopende mogelijkheden en tarieven. De precieze voorwaarden verschillen per aanbieder. Het is dus verstandig niet alleen naar de geadverteerde vanafprijs te kijken, maar ook naar het aantal gelijktijdige schermen, de aanwezigheid van reclame en de beeldkwaliteit.

Een gezin met vier personen kan daardoor aanzienlijk meer betalen dan iemand die alleen woont en tevreden is met een eenvoudige formule. Bovendien kunnen aanbieders hun tarieven en voorwaarden aanpassen, waardoor een abonnement dat aanvankelijk voordelig leek na verloop van tijd minder aantrekkelijk wordt.

De werkelijke prijs van het kijkplezier hangt dus niet alleen af van het aantal streamingdiensten, maar ook van de gekozen abonnementsformules.

Even de rekening maken

Stel dat een gezin Netflix, Disney+, HBO Max, Streamz, Amazon Prime Video en Apple TV gebruikt. Afhankelijk van de gekozen formules loopt de rekening dan gemakkelijk op tot 50 à 70 euro per maand.

Voegen we daar een sportabonnement voor voetbal en een tweede voor andere sporten aan toe, dan kan de maandelijkse kost boven de honderd euro uitstijgen. En dan hebben we het gewone televisie- en internetabonnement nog niet meegerekend.

Op jaarbasis spreken we over bedragen waarmee je vroeger een behoorlijke televisie kon kopen.

Natuurlijk is niemand verplicht al die abonnementen te nemen. Je kunt een streamingdienst opzeggen zodra je de gewenste series hebt bekeken en enkele maanden later opnieuw aansluiten. Dat is een van de grote voordelen van het systeem.

Maar waarom moeten we als consument voortdurend bezig zijn met abonnementen beheren, tarieven vergelijken en opzegtermijnen controleren? We willen ontspannen voor de televisie, geen bijberoep beginnen als abonnementsbeheerder.

De vijftigplusser als interessante klant

Voor Boomagers is dit een bijzonder herkenbaar verhaal. Veel vijftigplussers zijn opgegroeid met de openbare omroep, de komst van commerciële televisie en vervolgens de digitale revolutie. Ze hebben alle veranderingen meegemaakt en zijn vaak bijzonder trouwe kijkers.

Dat maakt hen ook commercieel interessant. Wie al tientallen jaren naar wielrennen kijkt, zal niet zomaar afhaken omdat een wedstrijd plots betalend wordt. Precies op die trouw rekenen aanbieders wellicht gedeeltelijk.

Maar er bestaat ook een grens. Niet iedereen heeft een ruim pensioen en niet iedereen wil tientallen euro’s extra betalen om een paar favoriete programma’s te blijven volgen.

Daar komt nog bij dat de digitale technologie niet altijd even gebruiksvriendelijk is. Een account aanmaken, een app installeren, een wachtwoord herstellen en een betaling bevestigen: het zijn afzonderlijk eenvoudige handelingen, maar samen kunnen ze behoorlijk vervelend worden.

En dat geldt heus niet uitsluitend voor oudere mensen. Ook jongeren ergeren zich aan de versnippering van het aanbod en de eindeloze reeks abonnementen.

De digitale televisie heeft ons bevrijd van de vaste programmatie, maar ons tegelijk afhankelijk gemaakt van een hele reeks commerciële platforms.

Gelukkig bestaat er ook nog gratis televisie

We zouden bijna vergeten dat Vlaanderen ook nog een ruim gratis aanbod heeft. VRT MAX, VTM GO en de online toepassingen van andere commerciële zenders bieden heel wat programma’s zonder afzonderlijk streamingabonnement. Je betaalt er soms met je aandacht voor reclame, maar niet noodzakelijk met je bankkaart.

Ook op de klassieke televisie blijven veel sportwedstrijden, nieuwsprogramma’s, films en documentaires beschikbaar zonder extra sportpakket. En wie geen behoefte heeft aan alle nieuwe series of iedere voetbalwedstrijd, kan met dat aanbod nog altijd heel wat aangename avonden vullen.

Misschien ligt daar wel de verstandigste oplossing. Niet proberen alles te hebben, maar bewust kiezen wat je echt wilt bekijken.

Een streamingdienst gedurende twee maanden nemen, enkele interessante series bekijken en vervolgens opzeggen, is volkomen mogelijk. Voor sportliefhebbers ligt dat moeilijker, omdat competities maanden duren en exclusieve rechten de keuze beperken. En precies daar wringt het schoentje.

Brood, spelen en een maandelijkse domiciliëring

De Romeinen hadden het al begrepen: geef het volk brood en spelen en het blijft tevreden. De formule heeft eeuwenlang uitstekend gewerkt, al zijn de spelen ondertussen veranderd van gladiatorengevechten in voetbalwedstrijden, wielerkoersen en televisieseries.

Het brood moeten we vandaag zelf betalen. En voor de spelen komt er steeds vaker een afzonderlijke factuur.

Dat is niet noodzakelijk een schandaal. Goede televisie en professionele sport kosten geld. Wie kwaliteit verlangt, moet aanvaarden dat daar een economisch model tegenover staat. Maar de balans tussen commerciële belangen en toegankelijkheid verdient wel degelijk een maatschappelijk debat.

Moeten sporten die jarenlang een breed publiek hebben opgebouwd dankzij gratis televisie zomaar grotendeels achter betaalmuren kunnen verdwijnen? Welke rol kunnen openbare omroepen nog spelen? En hoever kan de versnippering van het televisieaanbod doorgaan voordat de consument afhaakt?

En waarom zouden de televisieoperatoren ons niet eens precies uitleggen hoeveel we betalen voor de tientallen zenders die we nauwelijks of nooit bekijken? Misschien is het tijd voor een veel transparanter systeem waarin we zelf meer kunnen bepalen welke zenders we willen ontvangen.

Intussen zit onze veldritliefhebber nog altijd in zijn zetel. De koffie is ondertussen koud geworden, de koers is begonnen en op zijn televisiescherm verschijnt de boodschap dat hij eerst een abonnement moet afsluiten.

Misschien gaat hij dan maar zelf een rondje fietsen. Dat kost voorlopig niets extra, zolang niemand op het idee komt om ook daarvoor uitzendrechten te verkopen.

Bruce Springsteen had in 1992 zevenenvijftig kanalen en niets om naar te kijken. Wij hebben er inmiddels veel meer, aangevuld met een onvoorstelbare hoeveelheid films, series en sportwedstrijden.

En toch zitten we soms nog altijd voor ons televisietoestel met dezelfde vraag: wat gaan we vanavond bekijken?

Alleen komt daar tegenwoordig nog een tweede vraag bij: En hoeveel gaat ons dat deze keer kosten?

Bronnen en meer informatie

Onderstaande websites bieden aanvullende informatie over de uitzendkalenders, televisierechten, auteursrechten en abonnementstarieven. De links zijn rechtstreeks aanklikbaar.

Veldrijden en televisierechten

Televisiedistributie en auteursrechten

Televisie- en streamingabonnementen

De vermelde abonnementsprijzen zijn indicatief en kunnen veranderen. Raadpleeg de websites van de aanbieders voor de actuele tarieven en voorwaarden.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

NIEUW! KOERSKLAP

- ONZE EXCLUSIEVE REEKS -spot_img

Abonneer je op ons Gratis Magazine en ontvang elke woensdag de beste info, tips en leuke acties in jouw mailbox

Leestips

Vandaag doe ik niets. En daar heb ik het behoorlijk druk...

Boomagers staan bekend als actief, nieuwsgierig en voortdurend in beweging. Ze reizen, leren, zorgen voor kinderen en ouders, volgen het nieuws en proberen tegelijk gezond, sociaal en digitaal bij te blijven. Maar soms is de grootste luxe juist helemaal niets doen. In deze persoonlijke en humoristische column onderzoekt Stefaan Van Laere waarom zalig nietsdoen geen tijdverlies is, maar een vorm van vrijheid en verzet tegen de voortdurende druk om nuttig, productief en actief te zijn.
spot_img
Rechtvaardige-Rechters retabel

11 april 1934 – De Rechtvaardige Rechters, het mysterie ontrafeld

In 1934 pleegde men een van de grootste kunstdiefstallen in de Belgische geschiedenis: de diefstal van "De Rechtvaardige Rechters", een paneel van het wereldberoemde...